تغییرات منحصر به فرد در آب و هوای اردبیل

تغییرات منحصر به فرد  در آب و هوای اردبیل

به اعتقاد کارشناسان تغییرات آب و هوایی در دشت اردبیل به حدی زیاد است که تجربه ۴ فصل در یک روز اصطلاح صرفا عامیانه نبوده و اساس علمی دارد.

کسانی که در دشت اردبیل سکونت دارند معتقدند تغییرات دفعتی آب و هوا در اردبیل آزاردهنده است. اینکه در میانه تابستان و در وسط روز بادهای سرد شروع به وزیدن کند و هنگام عصر هوای ملایم تابستانی حاکم شود و در ادامه کاهش شدید دما در شب تجربه شود، برای مردم این خطه تجربه‌ای عادی است.
اردبیلی‌ها همواره لباس‌های تابستانی و زمستانی را در کنار هم در کمد و دم دست نگه داری می‌کنند و این عادت به تغییرات جوی حتی وارد ادبیات گفتاری شده و عموما گفته می‌شود که ۴ فصل در یک روز تجربه می‌شود.
به اعتقاد یکی از کارشناسان مجرب اقلیم شناسی، این تغییرات به وضوح قابل مشاهده است و دلایل مختلفی نیز دارد. نه می‌توان آن را انکار کرد. نه می‌توان به صورت کامل پیش بینی کرد و نه نمی‌توان آن را متوقف کرد.
مسعود وسیله که فارغ التحصیل جغرافیای طبیعی( اقلیم شناسی) از دانشگاه تهران است یکی از اشخاصی است که شهروندان اردبیلی و تمامی کسانی که با وی آشنا هستند بیش از نقشه‌های هواشناسی به نظرات و تحلیل‌های وی اعتقاد و اتکا دارند.
وی معتقد است بسیاری از تغییرات اقلیمی و آب و هوایی در حال بروز و ظهور است که البته برخی تازگی نداشته و از زمان آفرینش کره زمین تجربه می‌شود.


آیا این ادعا که اردبیل از اقلیم‌های مختلفی برخوردار است، صحت دارد؟
بله.اردبیل از سه اقلیم مجزا تشکیل شده است. ما در اقلیم شناسی وضعیت آب و هوا را بر اساس الگوهای مختلف در بلند مدت با کمک سه شاخص دما، رطوبت و بارش بررسی می‌کنیم.
شمال استان اردبیل اقلیمی گرمسیری دارد که دلیل آن قرار گرفتن در مناطق پست و جلگه‌ای حاشیه رود ارس است که شامل شهرهای واقع در دشت مغان است.
در مرکز استان اقلیمی سرد و مرطوب داریم که شامل اردبیل، نیر و نمین می‌شود.
در جنوب استان نیز اقلیم کوهستانی و سرد و مرطوب حاکم است که شامل خلخال و کوثر است.


برخی معتقدند اردبیل با تغییرات اقلیمی مواجه است. به عنوان مثال دوره زمستان کاهش یافته و بارش‌ها متفاوت از گذشته است. آیا این موضوع مورد تائید است؟
تغییرات اقلیمی مختص یک جغرافیا و منطقه خاص نیست و در تمامی مناطق رخ می‌دهد. تازگی هم ندارد. ساختار آب و هوا ایجاب می‌کند که تغییرات را شاهد باشیم.هر چند آب و هوا گاهی از قوانین فیزیک تبعیت می‌کند اما قطعیتی ندارد و نمی‌توان حساب دو دوتا، چهار تایی برای آن متصور بود.
به عنوان مثال در اردبیل ما شاهد برخی اتفاقات هستیم. از جمله اینکه در گذشته بارش‌های زمستانی بیشتر بوده و مردم با حفر تونل از داخل برف، معبری برای خود ایجاد می‌کردند. اما واقعیت این است که تغییرات اقلیمی تازگی ندارد بلکه این دخالت انسان است که موجب شده بیشتر به چشم آید.


در خود اردبیل نقش دخالت انسانی را به چه شکل ارزیابی می‌کنید؟
قبلا عوامل طبیعی بیشتر دلیل بر تغییر اقلیم بود اما بعد از قرن ۱۹ و انقلاب صنعتی، انسان به صنعت روی آورد و برای تامین نیاز دست درازی خود به طبیعت را افزایش داد.
کارخانه ها فعال شد و دود و بخار سوخت فسیلی در زیر لایه اوزون جمع شد. اثر گلخانه‌ای نتیجه این اتفاقات است
در اردبیل زمانی «قرخ ایکندی» را شاهد بودیم که پدیده رگبار از اواسط اردیبهشت تا اواخر خرداد بود اما مشاهده می‌شود که این پدیده دیگر تجربه نمی‌شود.
تغییرات اقلیمی یا میکروکلیما در سطح محلی و یا ماکرو کلیما در سطح منطقه ای است. که در اردبیل به اعتقاد بنده بیشتر در سطح میکرو کلیما بوده و علت آن به گسترش شهرها، افزایش نفوس و وسایل نقلیه، لوله کشی گاز و فعال شدن کارخانه ها مرتبط است.


تغییرات آب و هوایی آیا می‌تواند در خلق و خوی افراد ساکن در منطقه موثر باشد؟
از گذشته اصطلاحی در اردبیل رایج است که روی سه چیز نمی‌شود حساب کرد. دوستی، مظنه و هوا.
بله تغییرات آب و هوایی می‌تواند در خلقیات ساکنان موثر باشد. بعضا شنیده می‌شود که چون اردبیل منطقه‌ای سردسیر است سطح خشونت رفتاری بالا است اما اگر این نظریه را بپذیریم در مناطق به مراتب سردتر باید خشونت به مراتب بالاتر باشد. واقعیت این است که سردسیر بودن منطقه ارتباطی به خلق و خوی ندارد. بلکه تغییرات مکرر آب و هوا عامل اصلی است.
آب و هوا می‌تواند کل ابعاد زندگی را تحت تاثیر قرار دهد. به عنوان مثال در اردبیل روزهایی که تابش خورشید نیست و هوا کدر است داریم که حتی در روحیات فردی که در خانه مانده و از خانه بیرون نیامده موثر خواهد بود.


چرا پیش بینی‌های جوی در استان صحیح نیست و اغلب با حدس و گمان همراه می‌شود؟
یک دلیل آن به تمرکز صرف بر اعلام پیش بینی با نقشه‌های هواشناسی مرتبط است. در واقع به دلیل تغییرات مکرر شرایط جوی صرفا نمی‌شود بر نقشه‌ها استناد کرد و لازم است فردی که در این حوزه مشغول به کار است تجربیات بومی خود را نیز به کار گیرد.
تغییرات آب و هوایی اردبیل شاید در منطقه خاورمیانه بی نظیر باشد و چنین اقلیمی را نتوان در این منطقه مشاهده کرد. گاها با وجود پیش بینی جوی، تحرکاتی در هوا مشاهده می‌شود که نه می‌توان نام توده و نه سیستم را بر آن نهاد. به عنوان مثال از فرودگاه اردبیل آغاز شده و به بالای شهر می رسد که به سادگی موجب تغییر هوا می‌شود.


این امکان وجود دارد که پدیده های جوی برای اولین بار و بدون پیش بینی تجربه شود؟
بله امکان پذیر است. آب و هوا بسیار پیچیده است. ممکن است شما در وسط تابستان برف ببینید و یا پدیده دیگر که شناسایی و پیش بینی هم نشده باشد.
همان طور که زلزله غیر قابل پیش بینی است، گاهی آب و هوا را هم نمی‌توان پیش‌بینی کرد.


می‌توان با افزایش امکانات سطح پیش بینی را افزایش داد؟
ما نمی‌توانیم از تغییرات اقلیمی ممانعت کنیم. لازم است در مقابل ساختار زندگی را طوری تغییر دهیم که بتوانیم کمترین آسیب را از تغییرات متحمل شویم.
عوامل مختلفی از جمله فعالیت‌های خورشیدی در بازه‌های زمانی ۱۱ ساله، حرکت آب اقیانوس‌ها در آمریکا و مسائل دیگر ممکن است تغییرات آب و هوایی را به وجود آورد و قبلا نیز به وجود می‌آورد اما آنچه ضروری است، اصلاح ساختار زندگی است تا بتوانیم در مقابل تغییرات سطح مقاومت خود را افزایش دهیم.

گزارش:ونوس بهنود

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *