میراث باستانی «ترکه داوا» رو به فراموشی است

میراث باستانی «ترکه داوا»  رو به فراموشی است

اردبیل – «ترکه داوا» علم درمان ریشه‌دار در منطقه ترک‌نشین کشور به ویژه اردبیل به واسطه گرایش به فنون جدید درمانی به ویژه داروهای شیمیایی رو به فراموشی بوده و بازماندگان آن همه کهنسال شده‌اند.

به گزارش روزنامه برای اردبیل، بی‌آنکه بگویی دردت کجاست به ثانیه‌ای تشخیص می‌دهد که استخوان چندم روی دیگری لغزیده یا بار سنگینی که چند ماه پیش برداشته‌ای مهره‌های گردنت را فاصله داده است.
۵۷ ساله است از روستای قشلاق گرمی. روستای کوچک در پهنه بزرگ کره زمین که به آوازه این زن شفابخش نامش دهان به دهان می‌شود. برخی می‌گویند دست‌هایش شفا است. برخی می‌گویند قدرت و اراده ماورای زمینی در دست‌های او جاری می‌شود و برخی معتقدند آدم‌هایی مثل او نادر و در واقع نایاب هستند.
همه این تعابیر وقتی که دردهای لاعلاج از لابه‌لای ستون فقرات می‌گریزد قابل‌فهم است اما «فضه خدایی» زن ساده روستایی است که تنها با دقت و با ایمان با دستان خود معجزه می‌کند. علمی را سینه به سینه آموخته و آن هم درست زمانی که متخصصان و پزشکان فوق تخصص بعد از دهه‌ها مطالعه و تمرین و ممارست دست رد بر سینه بیماری می‌زنند با دانش ریزبینانه‌ای می‌تواند او را درمان کند.


یادگار سینه به سینه‌ شفا می‌دهد


فضه حتی سواد خواندن و نوشتن ندارد. اما گردی از تجربه زنی ۱۰۰ ساله بر چهره میان‌سالش نشسته است. شاید افت‌وخیز زندگی و شاید فهم عمیق دلیل آن باشد. وقتی نگاهش می‌کنم با همه سواد دانشگاهی‌ام سکوت می‌کنم و می‌گذارم کمی از حقیقت زندگی برایم بگوید.
مادربزرگش «آسا» و مادرش «مباه» زنانی که دو نسل قبل از او زیسته‌اند دانشی از علم استخوان و مفصل به او عطا کرده‌اند. دانشی که از هشت‌سالگی به همراه دارد و با دقت از آن مراقبت کرده است.
در عمق نگاهش می‌توانی بفهمی که تعصبش به آنچه می‌داند از سر احساس مسئولیت و تعهد است.
می‌گوید: این دانش در دست من یک امانت است. از طرف خدایم به من داده شده و تا جان در بدن دارم برای درمان بیماران به کار خواهم گرفت.
هشت‌ساله که بوده اولین بیمار خود را که گردن درد داشته مداوا کرده است و حالا بعد از نیم‌قرن زندگی بیش از هزاران بیمار را از شهرهای مختلف پرسان پرسان به سراغش آورده‌اند.
*دختر فلج دست‌وپایش در هم پیچیده بود
تهران، رشت، هشتبر و آستارا و البته اردبیل شهرهایی است که از آن ها بیمار دیده است.
یکی از بیمارانش می گوید دستان این زن از آن جهت معجزه است که به دردهای بی‌درمان علاج می‌دهد.
عباس جعفری اضافه کرد: بنده به دلیل درد استخوان در ستون فقرات به پزشک فوق تخصص مراجعه کردم و پزشک مشکل من را اینطور توصیف کرد که ستون فقراتم از شکل طبیعی خارج شده است.
وی افزود: در واقع پلاتین در گردن و کمر تنها راهکاری بود که متخصص به من پیشنهاد داد اما وقتی خانم خدایی را پیدا کردم در کمتر از ۱۰ دقیقه استخوان‌ها را جا انداخت و من از یک عمل جراحی خطرناک نجات یافتم.
این شهروند معتقد است با وجود اینکه برخی پزشکان مدعی هستند تشخیص قطعی و درستی دارند اما حداقل در بیماری وی این تشخیص درست نبود.
جعفری افزود: تاکنون تعداد قابل‌توجهی از اعضای خانواده‌ام به خانم خدایی مراجعه کرده‌اند و مشکلات مفصل و استخوانشان رفع شده است.
سخت‌ترین بیماری که فضه به یاد دارد دختری است که از بهزیستی برایش آوردند. در این خصوص به خبرنگار مهر گفت: وقتی این دختر را آوردند دست‌ها و پاهایش به شکل جنین انسان در شکمش بسته بود و باز نمی‌شد.
وی افزود: با دانشی که در سینه دارم هم دست‌ها و هم پاهایش را صاف کردم. کاری که اطرافیان آن را غیرممکن می‌دانستند.


از تغذیه اشتباه تا کارکردن ناصحیح


فضه به یاد دارد که چند دانشجوی پزشکی به سراغش آمدند و درخواست کردند این علم را به آن ها بیاموزد.
وی در این خصوص گفت: من قبول نکردم. این دانش امانت است. نمی‌توان به دست هر کسی سپرد. اگر روزی بخواهم آن را به ارث بگذاریم آن را به نوه بزرگم «آذر» آموزش می‌دهم. هر چند که کوچک‌ترین پسرم از سه فرزند پسری که دارم تا حدودی آموخته است.
فضه به یاد دارد که در گذشته دردهای مفصلی به مراتب کمتر بود. مردم کارهای فیزیکی سخت‌تری داشتند اما به مراتب دردها کمتر بود.
وی افزود: کار فیزیکی نامناسب و تغذیه ناصحیح موجب شده این روزها دردهای جسمانی و روحی بیشتر شود.
وی تأکید کرد: حتی مرغی که پرورش می‌دهند به شکل صحیحی پرورش داده نمی‌شود و تقریباً هر غذایی که مصرف می‌کنیم مشکل در جسم ما ایجاد می‌کند.
از نوزاد ۱۵ روزه گرفته تا پیرمرد ۸۰ ساله از دستان معجزه‌گر فضه خدایی شفا گرفته‌اند.
یکی از بیماران گفت: کودک من به مدت کمتر از دو هفته است که به دنیا آمده و به دلیل مشکلی که در استخوان فک داشت نمی‌توانست شیر بخورد.
نازنین رستمی تصریح کرد: خانم خدایی در چند دقیقه فک نوزاد را به شکل طبیعی خود بازگرداند و بعد از آن تاریخ هم به شکل مناسبی شیر می‌خورد و هم گریه‌هایش کمتر شده است.


تجویز معجون‌هایی که خورشید و خاک به عمل آورد


پژوهشگر طب سنتی آذربایجان معتقد است ترکه داوا یا طب سنتی آذربایجان بخشی از دانش پزشکی مردم شمال غرب کشور است که به شکل‌های مختلف از جمله استفاده از گیاهان دارویی، املاح معدنی و اعضای بدن حیوانات به درمان بیمار می‌پردازد.
اسلام مصطفوی تصریح کرد: برخی افراد آشنا به اصول درمان با اسامی اوتاچی، چوبچی، سینخ چی و تیکه چی به درمان بیماران می‌پردازند.
وی افزود: به عنوان مثال سینخ چی فردی است که از اتصالات مفاصل و نحوه قرار گرفتن استخوان‌ها بر روی هم آگاهی کامل داشته و در درمان شکستگی‌ها، دررفتگی‌ها، کوفتگی‌ها و مشکلات ناشی از استخوان‌بندی بدن اقدام می‌کند.
به تعبیر پژوهشگر و محقق طب سنتی آذربایجان این طب مجموعه راهکارهایی است برای حفظ سلامت افراد جامعه و درمان ناراحتی‌های روحی، روانی و جسمی و معالجه انواع بیماری‌ها که سابقه و پیشینه قابل‌توجهی دارد.
نه تنها فضه خدایی به عنوان سینخ چی شناخته می‌شود بلکه از معجون‌های یاد می‌کند که با گیاهان دارویی ساخته و حتی زن نازایی را صاحب فرزند کرده است.


عشایر میراث دار علم درمان باستانی


وی در این خصوص اضافه کرد: بیشترین گیاهان دارویی که مورد استفاده است شامل پونه، آویشن و گل ختمی است که همه خودرو هستند.
فضه به داروهای شیمیایی اعتقاد چندانی ندارد و معتقد است طبیعت هر چه را که انسان برای درمان نیازمند آن است در اختیارش قرار داده است.
رئیس گروه باستان شناسی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل معتقد است ترکه داوا در مناطق مختلف دیده می شود اما در اردبیل ریشه آن ممکن است به نحوه زندگی عشایر مرتبط باشد.
روح الله محمدی با تاکید به اینکه عشایر از گذشته های دور با کمک گیاهان دارویی و با علوم سینه به سینه به درمان بیماری ها می پرداختند، افزود: این علم ریشه کهنی دارد و لازم است مطالعات منسجمی در خصوص آن صورت گیرد.
محققان طب سنتی آذربایجان معتقدند محور درمان در ترکه داوا گیاهان دارویی است. بطوریکه مصطفوی در این خصوص گفت: خود بنده هزار و ۳۰۰ گیاه دارویی را مطالعه کردم و از سویی اعضای بدن حیوانات، مواد معدنی و آلی و حتی عسل به عنوان مواد دارویی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
وی افزود: نه تنها طب سنتی قابلیت همسویی با طب نوین را دارد بلکه بسیاری از یافته‌های علم جدید به صحت‌وسقم این طب واقف است؛ بطوریکه تولید داروهای گیاهی مورد توجه قرار گرفته است.
وی تأکید کرد: طب سنتی آذربایجان نه تنها ناشناخته مانده بلکه ابعاد تأثیرگذار آن پنهان است.
دستان شفابخش فضه یادگاری از دانش سینه به سینه ترکه داوا است اما در وضعیتی که چنین اشخاصی مورد حمایت نیستند، میراث دار این دانش سینه به سینه چه کسی خواهد بود؟

گزارش:ونوس بهنود

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *