خبرنگاری از عرش تا فرش

خبرنگاری از عرش تا فرش

مشکلات رسانه در استان اردبیل از زبان کارشناسان این حوزه؛

خبرنگاران حافظان حقوق مردم در هر حوزه ای هستند و با قلم و انعکاس اخبار راه را برای دستیابی به جامعه ایده‌آل فراهم می‌سازند.
به گزارش روزنامه برای اردبیل، ۳۶۵روز از سال خبرنگاران به دنبال سوژه های خبری و انتشار آن هستند و حالا یک روز از آن سال به نام روز خبرنگار نامیده شده است.در سال ۱۳۷۷ محمود صارمی خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی در ۱۷ مرداد که بدست گروهک های تروریستی به شهادت رسید.
روز خبرنگار یک روز خاص برای اهالی رسانه و خبر است و کسی که با قلمش خبر را حکایت می کند روزهایی که در جبهه های جنگ ایثار و دلاوری رزمندگان اسلام به تصویر می کشید و روزهایی هم از شادی حماسه و حضور در گرمای و سرما و گرد و خاک فرقی نمی کرد که چطور خبر ها را به تصویر میکشند.
خبرنگاران برای انعکاس دغدغه ها و مشکلات احاد مردم هیچ گاه خسته نشده و نخواهند شد. شغل خبرنگاری شغلی است پر از هیجان و خاطرات زیاد چه خاطرات خوب و چه خاطرات بد که در ذهن ها نقش می بندد.
خبرنگاری یک راه است فقط یک شغل نیست با درد و شادی های مردم آمیخته شده تا بیانگر حقیقت های تلخ وشیرین باشد.
گاهی هم شده که از ورود خبرنگاران به جلسات جلوگیری شده و یا مدیران از پاسخگویی به سوالات خبرنگاران طفره رفتند و یا اگر مطلبی باب میلیشان نبود در برابر آن جبهه گیری می شود و حتی با شکایت خاتمه پیدا می کند.
خبرنگاران عموما انسان هایی شجاع هستند که با حدقل درآمد قشری که کمترین امنیت شغلی را دارند یعنی زمانی امنیت شغلی به وجود می آید که یک انجمن صنفی قوی و یا دولتی حمایت کند داشته باشیم. بخاطر نامشخص بودن ساعت کاری خبرنگاران یعنی در هر ساعت از شبانه روز به جست وجوی اطلاع رسانی اخبار می پردازند و حتی خبرنگار در روزهای تعطیل هم باید کار خود را انجام دهند.
مسعود وسیله در گفت و گو با خبرنگار روزنامه برای اردبیل اظهار داشت: از ابتدای سال ۱۳۷۰ کار رسانه ای را با عنوان خبرنگار در ایرنا آغاز کردم.
وی با اشاره به حرفه خبرنگاری و رسانه ای، افزود: حرفه خبرنگاری و رسانه نیز مانند بسیاری از کارهای دیگر به عللی با مشکلات زیاد روبروست. ازجمله آنها میتوان به اندک بودن توانمندی حرفه ای بیش از نیمی از افراد شاغل در این حرفه اشاره کرد. همین موضوع باعث میشود فعالیت های حرفه ای در این حوزه فاقد بازخورد و راندمان مناسب باشد و هم خود فرد در روند فعالیت حرفه ای با مشکلات جانبی دیگر مواجه شود و هم مردم به عنوان مخاطبان رسانه نتوانند از این ابزار مهم برای بهتر شدن اوضاع زندگی بهرهمند گردند.
پیشکسوت رسانه ای عنوان کرد: اهالی رسانه در ایران و به خصوص در اردبیل علاوه بر مشکلات تخصصی و حرفه ای از کمبودها و مشکلات صنفی ، رفاهی و مادی نیز رنج میبرند.
وی همچنین افزود: اگر از دیدگاه نیاز مخاطبان به نشریات محلی، موضوع را ارزیابی کنیم بطور قطع در روزگاری که رسانه های دیجیتالی و شبکه ها و ‌پیام رسان های اجتماعی به فراوانی وارد عرصهء زندگی شده است وجود این همه نشریهء محلی حتی با فرض اهلیت همهء صاحبان آنها هیچ‌ توجیه منطقی ندارد و‌ چیزی به غیر از هدررفت انرژی و منابع مالی نیست. تفریط و افراط در هر زمینه ای ناپسند است.
مسعود وسیله بیان کرد: بطور یقین مشکلات حرفه ای و صنفی هر دو روی هم تاثیر دارند به گونه ای که خروجی یک خبرنگار فاقد تخصص غیر مفید برای حال جامعه خواهد بود و در عین حال محصولات تولیدی او به خاطر کیفیت پایین بدون بازار مناسب خواهد بود و چون مهارت کافی ندارد رسانه های معبتر چندان به جذبش تمایل نخواهند داشت.
وی خاطر نشان کرد: کاستی های ملموس و معنوی اهالی رسانه فراوان بوده و در این مقال بیان همهء آنها ممکن نیست. علاوه بر مواردی که اشاره شد دو موضوع نداشتن پشتوانهء محکم قانونی در زمینهء ایجاد مصونیت قضایی در ارتباط با مطالب و محصولات منتشره و نیز پایین آمدن ارزش و شان شخصیتی اهالی رسانه در این دوره بیشتر از سایر مشکلات ، خبرنگاران و روزنامه نگاران صادق ؛ متعهد و آزاده را در این عرصه آزار میدهد.


ارزش قلم روز به روز کاهش می‌یابد


فعال رسانه ای تصریح کرد: با تاسف به دلایلی مانند ورود بعضی افراد بی علاقه و‌ غیرحرفه ای به عرصه رسانه که اغلب فاقد تعهد حرفه ای هستند از ارزش قلم و خبر در جامعه روز به روز کاسته میشود.
وی با اشاره به دیگر مشگلات تاکیدکرد: صدور بی رویه و فله ای مجوز نشریات محلی در این دولت است که نه تنها ارکان نشریات فعال و دلسوز و علاقه مند را سست می کند بلکه پیامدهای منفی آن به شدت به سایر حوزه های رسانه میرسد. این موضوع به باز شدن پای عده ای افراد بی علاقه به عرصه رسانه که بطور صرف با اهداف حاشیه ای متقاضی نشریه شده اند می انجامد.
مسعود وسیله با اشاره به علل عمده ای از مشکلات در همه مشاغل و به خصوص خبرنگاری را سبب میشوند عنوان کرد و افزود: اجرا نشدن عدالت به مفهوم واقعی خود یعنی قرار گرفتن هر چیز در جای خودش است. وقتی افرادی که هیچ ‌علاقه و کششی به این حرفه ندارند به هر علتی وارد این عرصه میشوند ‌بطور یقین این موضوع با ایجاد مشکلات گوناگون موجبات ناپایداری فعالیت های حرفه ای و نیز عدم استفاده مفید از این فعالیت ها را فراهم می آورد.
وی در پاسخ به پیشنهادی شما پیشکسوت رسانه ای برای پیشرفت حوزه خبر دارید چیست ؟ افزود: پیشنهاد بنده میتواند شامل دو حوزهء کلان و خرد باشد که البته پرداختن به حوزه کلان مناسب این مقاله به نظر نمی رسد. اما در حوزهء خرد باید افراد تاثیرگذار و پیشکسوت عرصهء رسانه برای احیای ارزشهای معنوی و اخلاقی این حرفه که تا سالهای نه چندان دور حاکم بود با توسل به شیوه های مناسب تلاش کنند.
پیشکسوت رسانه ای تاکید کرد: تقویت تعهد اخلاق حرفه ای در میان اهالی رسانه و به خصوص عزیزانی که مدت کمیست وارد این عرصه شده اند ابتدایی ترین و ضروری ترین راه برای برون رفت از بسیاری مشکلات کنونی است.
مسعود وسیله در سوال پایانی به یکی از خاطراتش در دوران خبرنگاریش افزود: یک روز در اوایل دههء ۷۰ به همراه سه نفر از همکاران خبرنگار با خودروی ایرنا برای پوشش یک مراسم در سالن مخابرات اردبیل می رفتیم که در مقابل شرکت نفت ؛ یک خودروی دیگر از پشت به شدت با خودروی ما برخورد کرد.
بنده و همکارم آقای بهروز گنجی که در صندلی عقب نشسته بودیم سرمان به سقف ماشین خورد ولی برخورد سر آقای گنجی که قد بلندی دارد شدیدتر بود به گونه ای که مقداری احساس درد داشت.
ما که از خودرو پیاده شده بودیم خواستیم برای رسیدگی به تصادف ، ماموران راهنمایی و رانندگی را خبر کنیم. آن موقع مراکز امدادی و پلیس ۱۱۰ تازه تاسیس شده بودند و به همین علت شماره آنها را هنوز خوب حفظ نبودیم من رفتم از باجهء تلفن به پلیس زنگ بزنم و از همکار عزیزمان آقای ایوب امیدیان که همراه ما بود پرسیدم شماره پلیس چند است و او پس از مکثی کوتاه گفت ۱۱۵ !
وقتی من تماس گرفتم و وقوع تصادف را به اپراتور گفتم دیدم پرسید آیا مصدوم هم دارید؟! گفتم بله یک نفر سرش به سقف ماشین خورده است!
اپراتور گفت الان همکارانمان به آن مکان اعزام می شوند. پنج دقیقه سپری نشده بود که دیدیم یک آمبولانس آژیرکشان می آید و ما که تازه متوجه اشتباهمان شده بودیم درحالیکه تلاش می کردیم جلوی خنده شدید خودمان را بگیریم به آقای گنجی گفتیم زود باش خودت را به بیحالی بزن و او هم همین کار را کرد. همینکه پرسنل فوریتهای پزشکی رسیدند بلافاصله یک آمپول وریدی به آقای گنجی تزریق کرده و او را با خود برده و به منظور اطمینان از عدم آسیب مغزی ۲۴ ساعت در بیمارستان نگهداشتند!


نگاه تخصصی به خبر می‌تواند چالش‌های این حوزه را کاهش دهد


نادر پرستار در گفت وگو با خبرنگار روزنامه برای اردبیل اظهار داشت: اولین مطلب من در سال ۱۳۵۶ در مجله وزین کیهان ورزشی چاپ شد و از آن تاریخ به طور رسمی فعالیت خبری و رسانه ای خود را آغاز کرده ام.
وی افزود: وضعیت اقتصادی و هزینه سرسام آور چاپ و آماده کردن یک نشریه برای قرار گرفتن در دکه های روزنامه فروشی در حال حاضر یکی از مهم ترین مشکلات حوزه رسانه بخصوص حوزه رسانه مکتوب است. دیگر مشکلات تحت تأثیر گرانی قرار گرفته اند.
پیشکسوت فعال رسانه ای تصریح کرد: موفقیت در حوزه خبر، فعالیت افراد علاقه مند برخوردار از توانائی های لازم را طلب می کند.
وی همچنین افزود: نگاه تخصصی به این حوزه می تواند تا حدود زیادی حاشیه ها و چالش های موجود در آن را به حداقل برساند.
نادر پرستار خاطر نشان کرد: از طرف دیگر نگاه صرف اقتصادی به مقوله خبر، آفت بزرگی است که می تواند استقلال، حریت و تأثیر گذاری این حوزه را به نحو چشمگیر کاهش بدهد.
وی با اشاره به فعالین عرصه خبر و خبر رسانی تاکید کرد و افزود: تعهد و رعایت اخلاق حرفه ای، عاملی مهم در پیمودن راه پیشرفت و تعالی در این حوزه می باشد. و در نهایت حمایت اصولی و منطقی مسئولین از رسانه های مستقل و دارای پیشینه و کارنامه موفق می تواند در استمرار فعالیت رسانه های تأثیرگذار نقش مهم و اساسی داشته باشد.
فعال رسانه ای از خاطره تلخ دوران فعالیت خبری خود گفت: خاطره تلخ مربوط به زلزله سال اردبیل است. پوشش خبری این حادثه تلخ در میان مشکلات ناشی از ویرانی ها و کشته شدن جمعی از همشهریان کاری بسیار سخت و طاقت فرسا بود.
نادر پرستار عنوان کرد: علی رغم کمبود امکانات و بارش شدید برف و برودت هوا پس از وقوع زلزله پوشش کامل خبری این رویداد و انعکاس آن در روزنامه سراسری و بیان مشکلات و نیازهای زلزله زدگان از جمله مواردی است که از دفتر خاطرات یک خبرنگار پاک شدنی نیست.
وی گفت: در کنار این مسئله حضور غیر قابل وصف مردم در امر کمک رسانی و احساس مسئولیت در قبال آسیب دیدگان و خلق صحنه های فراموش نشدنی از مساعدت ها و کمک رسانی ها و هم دردی های مردم از جمله خاطرات خوش دوران خبری به شمار می رود.


مهمترین مشکل عرصه خبر تولدی محتوا است


سیفعلی موسی زاده در گفت و گو با خبرنگار روزنامه برای اردبیل اظهار داشت: در فروردین سال ۱۳۷۱ پس از یک دوره آموزشی در سازمان خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) وارد دنیای خبر شدم و پس از پایان تحصیلات در دانشگاه تهران و خدمت سربازی از طریق برگزاری آزمون و مصاحبه به استخدام ایرنا درآمدم .
وی افزود: دو سال اول خدمت در بحبوحه فروپاشی شوروی سابق و جنگ قره باغ بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان در شهرستان آستارا در این حوزه کار کرده و از راهنمایی مرحوم سیف اللهی رییس فقید ایرنا در این شهرستان گام های اولیه خبرنگاری را شروع کردم.
فعال رسانه ای همچنین در ادامه افزود: در سال ۷۳ به اردبیل منتقل شده و کار خبری را با خبرنگاری در اردبیل، رییس خبرگزاری ایرنا در آستارا، رییس خبرگزاری ایرنا در اردبیل، رییس خبرگزاری ایرنا در عشق آباد ترکمنستان، دبیر خبر ایرنا تبریز ادامه داده و اکنون نیز در اردبیل در خدمت شما هستم .
موسی زاده با اشاره به حوزه نرم افزاری و تولید محتوا عنوان کرد: با توجه به اینکه بیشترین سال های خود را در کار خبری در استان اردبیل سپری کردم . مهمترین مشکل حوزه خبر و اطلاع رسانی در استان را در حوزه نرم افزاری و تولید محتوا می دانم و ما در استان از ابتدا در زمینه نیروی انسانی متخصص در مضیقه بوده ایم .
وی گفت: تصور کنید از اوایل دهه ۷۰ در حوزه خبر و رسانه فعالیت دارم و به جرات می توانم بگویم که هنوز تعداد خبرنگاران ما همچنان به تعداد انگشتان دست و دستکم بسیار کم است.
پیشکسوت رسانه ای افزود: البته شاید در ظاهر تعداد خبرنگاران و فعالان حوزه خبر و رسانه ما اکنون از شمارشی تعداد قابل توجه و ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر نیز باشند اما بواقع نیروهای تولید کننده محتوی در این حوزه همچنان کم شمار هستند .
موسی زاده تاکید کرد: ما خبرنگاران باسواد و متخصص در حوزه های مختلف مطالبه گر، تحلیل گر و تولید کننده محتوی بسیار کم داریم. بواقع مهمترین مشکل ما در حوزه خبر خبرنگاران و فعالان مطبوعاتی اندیشمند و متخصص در حوزه کاری خود می باشند .
وی ادامه داد: این مشکل در حوزه صنفی نیز صدق می کند و ما نتوانسته ایم در این سال ها در زمینه تربیت خبرنگار، دبیر و حتی مدیران مسئول کار بلد موفقیت خوبی داشته باشیم. بیشتر دوستان ما به صورت اتفاقی و بدون تحصیلات و دستکم مطالعات روزنامه نگاری وارداین حوزه شده و با کمترین آموزش و ممارست پله های ترقی را طی کرده اند .
فعال رسانه ای افزود :صنفی که در آن مدیران مسئول ، دبیران و خبرنگاران بدون کسب تجربه و دانش آموزی درس خبر و رسانه از ویزیتوری به مدیر مسئولی رسیده اند را نمی توان موفق ارزیابی کرد .
موسی زاده با اشاره به اینکه در زمینه اقتصاد رسانه نیز متاسفانه اردبیل هیچگاه وضعیت مناسبی نداشته است، تصریح کرد: دوستان ما در حوزه مطبوعات محلی همیشه دغدغه مالی داشته اند . در این سال های طولانی بندرت به مفهوم واقعی نشریات اردبیل ما مطبوعه بوده و از تحریریه قوی متشکل از ویزیتور، خبرنگاران، دبیران، سردبیران، مدیر مسئول و .. برخوردار بوده اند .
وی گفت: مطبوعات محلی ما بسیاری اوقات محدود به تعداد محدود دو الی سه نفره و یا محفل خانوادگی بوده اند و اسیر در چنبره مشکلات مالی مشکلاتی که همیشه استقلال حرفه ای را از آنها گرفته است .
موسی زاده گفت: داشتن عشق و علاقه به حرفه خبرنگاری ، آموزش و کسب تجربه ، مطالعه و اندیشیدن در این حوزه ، تلاش خبرنگاران جوان برای داشتن تخصص در یک حوزه کاری ،سوژه یابی ، رفتن در دل مسایل و جامعه و محدود نکردن خود به حوزه روابط عمومی و ادارات .
وی در ادامه افزود: در حوزه رسانه و روزنامه داری نیز دوستان را به تولید محصولات متنوع فرهنگی، جزیره ای عمل نکردن، حرکت به سمت ایجاد مجموعه های تولید مطبوعاتی، یافتن بازارهای جدید با استفاده از طرفیت فصای مجازی ، تولید فراورده های فرهنگی و مدیا، تولید محصولات فرهنگی با محتوا و مخاطب پسند توصیه می کنم .
پیشکسوت رسانه ای گفت: خاطرات شیرین و تلخ زیادی دارم. از همان آغاز کار درگیر روزنامه نگاری بحران بودم. گزارش و خبرهایی که در زمینه جنگ آذربایجان و ارمنستان در کنار مرزهای ما در جریان بود و تلاش هایی که برای پوشش ورود پناهجویان آذری به خاک کشورمان صورت می گرفت.زلزله اردبیل در زمستان ۷۵ نیز خاطره تلخی بود. گزارش اتفاقات تلخ این حادثه در عین دل آزاری تجربه های خوبی برای ما بودند. پوشش مشکلات زلزله زدگان اردبیل در حالی که ارتفاع برف از یک متر نیز در سبلان و روستاهای دامنه آن فراتر بود. خاطرات تلخ جان باختن دوستان خبرنگار مان از جمله مرحوم نیرومند ، سیف اللهی ، دوستدار ، ناصر آزاد ، … خاطرات شیرینی چون استان شدن اردبیل و…. است.
پوپک قاسمی فعال رسانه ای در گفت و گو با خبرنگار روزنامه برای اردبیل اظهار داشت: در حال حاضر علاوه بر مشکل مالی که مطبوعات با آن گریبانگیر هستند، نبود درک درست مسئولان به ویژه روابط عمومی ها از ماهیت شغل خبرنگاری باعث ایجاد اختلال در تهیه اخبار و گزارش ها می شود.
وی افزود: رسانه ها به عنوان پل ارتباطی مابین مسئولان و مردم نقش خطیری در شرایط کنونی جامعه دارند و ادارات و نهادها باید رسانه را به عنوان تریبون مطالبات مردمی پذیرفته و جوابگوی خبرنگاران باشند که متاسفانه این درک از وظیفه خبرنگاری در افکار مسئولان نهادینه نشده است.
به گزارش روزنامه برای اردبیل، خبرنگاران که حافظان حقوق مردم در هر حوزه ای هستند و با قلم و انعکاس اخبار راه را برای دستیابی به جامعه ایده‌آل فراهم می‌سازند و از این رو برای رسیدن به چنین جامعه‌ای که مدنظر همگان است. مسئولان مربوطه باید با رفع دغدغه‌های خبرنگاران و فعالان این حوزه زمینه فعالیت هرچه بهتر این قشر زحمت‌کش را فراهم سازند تا خبرنگاران بدون دغدغه و یا وابستگی مالی به جناح یا گروه خاصی بتوانند با قلم خود انعکاس‌دهنده مشکلات آحاد مردم به صورت شفاف باشند.

گزارش:شیرین صدیق

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *