کشاورزی اردبیل قربانی کمبود صنایع تبدیلی

کشاورزی اردبیل قربانی کمبود  صنایع تبدیلی

به گزارش روزنامه برای اردبیل، امروزه یکی از مهم‌ترین روش‌های توسعه اشتغال و افزایش درآمد در کشور و به‌خصوص در مناطق روستایی، ایجاد و توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی در بخش کشاورزی است و کمبود صنایع تبدیلی در استان اردبیل همانند آفتی ماندگار بر پیکره کشاورزی استان بوده که همه ساله سبب ضرر و زیان هنگفت کشاورزان می شود.
با توجه به اینکه حدود یک چهارم از تولیدات کشاورزی در نتیجه‌ی نبود صنعت و امکانات تبدیل و نگهداری ضایع می‌‍‌شود، صنایع فرآوری کشاورزی می‌تواند در راستای جلوگیری از ضایعات محصولات کشاورزی، ایجاد ارزش افزوده در بخش کشاورزی، افزایش سطح درآمد روستائیان، بالا‌بردن بهره‌وری بخش کشاورزی و افزایش سهم اشتغال صنعتی در مناطق روستایی و نیز به عنوان جزئی از فرآیند توسعه روستایی ایفای نقش کنند.
در جوامع امروزی ارتباط بین صنعت و کشاورزی به خوبی قابل لمس است و این صنعت است که به محصولات کشاورزی تولید شده معنا و مفهوم می‌بخشد به اینگونه که محصولات کشاورزی با استفاده از صنایع تبدیلی به شکل محصولات جدید در آمده و مورد استفاده قرار می‌گیرد که این موضوع مانع از هدر رفت محصولات می‌شود.
بسیاری از محصولات کشاورزی دارای زمان تولید و مصرف متفاوتی هستند، تولید یا برداشت آنها معمولاً در یک زمان مشخص و کوتاه، ولی مصرف در زمان طولانی‌تری صورت می‌گیرد، صنایع تبدیلی می‌تواند با حفظ و نگهداری محصولات، در آنها به گونه‌ای تغییر و تبدیل ایجاد نماید که امکان مصرف‌شان در طی سال میسر باشد.
اصولاً در تعریف صنایع تبدیلی می‌توان به مجموعه فعالیت‌های صنعتی که با فرآوری محصولات کشاورزی از طریق تغییرات فیزیکی و شیمیایی، ذخیره سازی، بسته‌بندی و توزیع، به تبدیل و نگهداری آن‌ها کمک می‌کند، اشاره کرد.
با وجود تولید محصولات مختلف کشاورزی در استان اردبیل و به‌خصوص تولید بیش از ۴۲۰هزار تن انواع محصولات باغی در این استان، نبود صنایع تبدیلی و کارخانجات بسته بندی عامل هدر رفت بسیاری از این محصولات می‌شود.
ایجاد صنایع تبدیلی باعث افزایش عمر مصرف محصولات کشاورزی، عدم خام‌فروشی و ایجاد اشتغال در منطقه می‌شود. در ادامه این گزارش به حرف دل باغداران و پاسخ مسئولان می‌پردازیم. البته امید داریم مسئولان امر علاوه بر بیان نیازهای استان به خصوص صنایع تبدیلی در جهت عملیاتی شدن و ایجاد این صنایع که قطعا موجب شکوفایی استان و ایجاد اشتغال در منطقه می‌شود اهتمام جدی داشته باشند.
استان اردبیل با توجه به قرارگیری در موقعیت جغرافیایی ویژه، دارای آب و هوای مناسب و خاک حاصلخیز به عنوان یکی از مناطق مستعد کشاورزی کشور محسوب می شود به طوریکه این استان در حال حاضر سالانه بیش از ۴ و نیم میلیون تن انواع محصولات کشاورزی را تولید کرده و ۴ درصد کل محصولات کشاورزی کشور در این استان تولید و به بازار عرضه می شود و به طور کلی اقتصاد استان اردبیل اقتصادی وابسته به کشاورزی بوده و از این رو نیاز اساسی به توسعه بخش کشاورزی در این استان وجود دارد و از این رو نگاهی اجمالی به میزان تولید انواع محصولات کشاورزی در استان اردبیل می اندازیم تا با اهمیت این بخش در توسعه اقتصادی استان اردبیل بیشتر آشنا شویم


افزایش ۳ برابری تولید گندم در استان اردبیل
تولید محصولات استراتژیک یکی از معیارهای توسعه و رشد کشاورزی در هر منطقه ای محسوب می شود بر همین اساس در استان اردبیل نیز تولید محصول استراتژیک گندم با رشد مناسبی نسبت به سالهای گذشته برخوردار بوده به طوریکه میزان تولید گندم در استان اردبیل در سال جاری به بیش از ۷۰۰ هزار تن رسیده است در حالیکه این میزان در سال زراعی ۹۷-۹۶، ۵۸۵ هزار تن و در سال زراعی ۹۲-۹۳ این میزان ۲۲۰ هزار تن بوده است که این امر نشان از سعی و اهتمام مسئولان و دست‌اندرکاران و بهر‌ه‌برداران در تولید محصول استراتژیک گندم دارد و استان اردبیل به پیشرفت‌های قابل ملاحظه‌ای در تولید محصول استراتژیک گندم دست یافته است که از جمله آن می‌توان به کسب رتبه چهارم کشوری اشاره کرد.
سهم ارزش افزوده بخش کشاورزی استان در تولید ناخالص داخلی استان ۲۸ درصد است که این امر گویای پویایی و تأثیر قابل ملاحظه بخش کشاورزی در اقتصاد این استان است به گونه‌ای که یک سوم جمعیت شاغل استان در این بخش مشغول به کار هستند و از این رو توجه جدی به مشکلات و نیازهای اساسی این بخش کمک بسزایی در توسعه و رشد اقتصادی منطقه خواهد داشت.
در کنار رتبه قابل قبول استان اردبیل در تولید محصول استراتژیک گندم این استان دارای رتبه های مناسب در تولید سایر محصولات کشاورزی همانند رتبه اول کشوری را در تولید عدس، رتبه دوم در تولید سیب‌زمینی، کلزا، سویا، پرورش گاومیش و رتبه سوم در تولید عسل است.


تولید۷۵۰ هزار تن سیب زمینی در استان اردبیل
استان اردبیل با تولید سالانه ۷۵۰ هزار تن سیب‌زمینی حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد سیب‌زمینی تولیدی کشور را به خود اختصاص داده است و به عنوان یکی از قطب‌های مهم تولید این محصول در کشور محسوب می‌شود که از لحاظ کیفیت، وجود کمترین میزان باقی مانده سموم و کود و هم چنین درصد ماده خشک در سطح کشور جایگاه خاصی را در اختیار خود قرار داده است.
تمام این مزایا باعث شده است که این محصول خواهان زیادی در کشورهای دیگر داشته و سالانه مقداری از تولیدات سیب‌زمینی استان اردبیل به کشورهای همسایه همانند جمهوری آذربایجان ، عراق و … ارسال می‌شود.
سیب‌زمینی تولیدی در استان اردبیل از لحاظ کیفیت و کمیت در سطح بسیار بالایی قرار داشته، به طوریکه توان رقابت با سیب‌زمینی‌های تولیدی در کشور های اروپایی را دارا بوده و حتی از لحاظ محتویات نسبت به ارقام اروپایی برتر است.


تولید بیش از ۶ هزار تن عسل در استان اردبیل
استان اردبیل به لحاظ قرار گیری در منطقه کوهستانی و بهره‌مندی از پوشش گیاهی بی نظیر و وجود گل های وحشی فراوان در دامنه کوه ها و دشت ها به عنوان مهد عسل ایران مطرح است و همچنین عسل سبلان شهرت جهانی دارد.
این استان به عنوان یکی از مناطق مهم در تولید عسل در کشور محسوب می‌شود به نوعی که میزان تولیدات عسل در این استان با افزایش هزار تنی نسبت به سال های گذشته به بیش از ۶ هزار تن در سال می‌رسد که از این میزان هزار تن مصرف داخلی استان بوده و الباقی نیز به سایر استان‌ها و یا کشورهای حوزه خلیج فارس صادر می‌شود.
در حال حاضر ۳ هزار و ۸۵۰ زنبوردار ماهر و فنی در استان اردبیل در حال فعالیت بوده و ۱۴ واحد کارگاه‌های بسته بندی و ایستگاه پرورش ملکه زنبور عسل با ظرفیت اسمی سالانه ۱۴ هزار و ۸۷۵ و هم‌چنین تعداد دو واحد کارگاه موم عاج کنی به ظرفیت ۷۷۵ تن در سال در استان اردبیل مشغول به فعالیت هستند که این آمار نشان از ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های بالقوه استان اردبیل در جهت تولید و توسعه انواع محصولات عسل است.
برداشت بیش از ۷۵ هزار تن انواع دانه های روغنی از مزارع استان
قبل از انقلاب میزان تولید دانه‌های روغنی فقط ۶ هزار تن بوده در حالی که امسال بیش از ۷۵ هزارتن انواع دانه‌های روغنی از مزارع استان برداشت شد و سیاست افزایش سطح زیر کشت دانه‌های روغنی به دلیل استراتژیک بودن آن با هدف کاهش و به حداقل رساندن روغن گیاهی از کشورهای بیگانه با جدیت دنبال می‌شود.
استان اردبیل یکی از مناطق مهم دامپروری کشور بوده و در حال حاضر نیز در اقتصاد منطقه نقش موثری را ایفا می کند و در حال حاضر در این استان ۳ میلیون ۹۰۰ هزار واحد دامی و تعداد ۴۸۲ مرغداری با ظرفیت ۹ میلیون و ۶۵۰ هزار قطعه در هر دوره پرورش داده می شود و وجود دامداران و مرغداران با تجربه در استان و امکانات باقوه خدادادی و مراتع سرسبز و دشت حاصل خیز مغان، عشایر ایل شهسون، شتر دوکوهان و … همگی از پتانسیل های استان اردبیل در جهت تولید گوشت قرمز و فرآورده های لبنی است.
میزان تولیدات دامی در سال جاری به بیش از ۳۶۶ هزار تن افزایش یافته است و این افزایش تولید شامل انواع فرآورده‌های دامی اعم از گوشت سفید و قرمز، لبنیات و فرآورده‌های شیری می‌شود و طبق آمار به دست آمده میزان تولید گوشت قرمز در استان اردبیل به ۳۰ هزارتن، شیر خام ۲۶۵ هزار تن، گوشت طیور ۴۲ هزار تن، تخم مرغ خوراکی ۸ هزار تن است.


تولید بیش از ۴۲۶ هزار تن محصولات باغی در استان اردبیل
یکی دیگر از پتانسیل های کشاورزی استان اردبیل تولید انواع محصولات باغی در این استان است به طوریکه سطح کشت کل باغات مثمر و غیر مثمر استان اردبیل در حدود ۳۸ هزار و ۴۳۴ هکتار با میزان تولید ۴۲۶ هزار و ۱۸۵ تن بوده و میزان تولید انواع محصولات سردرختی نیز به ۱۵۰ هزار تن رسیده است که این محصولات شامل سیب، گلابی، گیلاس، آلبالو، زرد آلو و بسیاری دیگر از محصولات سردرختی می‌شود؛ ضمن اینکه در راستای سیاست اصلاح الگوی کشت بسیاری دیگر از محصولات سردرختی همچون زیتون و پسته نیز در چرخه تولید محصولات سردرختی استان قرار گرفته‌اند.
تمامی این موارد گفته شده گوشه ای از پتانسیل های موجود در استان اردبیل برای تولید انواع محصولات کشاورزی و باغی بوده و آمار موجود نشان از اهمیت بخش کشاورزی در اقتصاد استان اردبیل را دارد و با توجه به این موضوع و سهم این بخش در تولید ناخالص داخلی استان توجه ویژه به این بخش موجب بهبود وضعیت معیشت کشاورزان و فعالان این بخش خواهد شد.
اما با گذر از توانایی ها و پتانسیل های موجود در استان اردبیل در حوزه کشاورزی یکی از مهم‌ترین مشکلات و دغدغه‌های پیش روی صنعت کشاورزی کشور به‌خصوص استان اردبیل عدم وجود بازار فروش مناسب بوده و این موضوع همه ساله باعث ضرر و زیان خیلی عظیمی از کشاورزان می‌شود از این رو باید تصمیمات مدبرانه و عملیاتی در راستای حل مشکلات حوزه کشاورزی از سوی مسؤولین ذی‌ربط اتخاذ شود.
علی‌رغم حجم زیاد تولید انواع محصولات کشاورزی در استان اردبیل نبود بازار فروش مناسب و هم‌چنین کمبود صنایع تبدیلی در استان درد و زخم کهنه‌ای بر پیکره کشاورزی استان بوده و این امر همه ساله سبب ضرر و زیان کشاورزان شده و علاوه برآن باعث خام‌فروشی محصولات کشاورزی از استان می‌شود.
در سال‌ های اخیر خاطره تلخ و تکراری کشاورزان هم چنان اتفاق افتاده و کشاورزان اردبیلی از عدم فروش محصول سیر و هم چنین سیب و گوجه فرنگی در بازار و ضرر هنگفتی را متحمل شدند.


حمایت از سرمایه‌گذاران حوزه صنایع تبدیلی استان
مدیرکل جهاد کشاورزی استان اردبیل با اشاره به وضعیت صنایع تبدیلی استان اردبیل اظهار کرد: در حال حاضر مجوز بیش از یک میلیون و ۹۰۰ هزار تن صنایع تبدیلی انواع محصولات کشاورزی توسط مدیریت صنایع تبدیلی سازمان جهاد کشاورزی در استان اردبیل صادر شده است..
وی بیان کرد: سیاست‌های هدایتی و حمایتی از سرمایه‌گذارانی که قصد ورود در حوزه صنایع تبدیلی محصولات کشاورزی را داشته باشند انجام می‌گیرد تا از خام فروشی محصولات کشاورزی جلوگیری شود و در کنار آن باعث افزایش ارزش افزوده و اشتغال‌زایی در استان خواهد شد.
مدیرکل جهاد کشاورزی استان اردبیل تشریح کرد: در حوزه محصولات کشاورزی باید بعضی سیاست‌های حمایتی که فرابخشی است و در ارتباط با سایر وزارتخانه ها اعمال شود و هماهنگی‌های لازم بین دستگاه‌های مرتبط انجام گیرد همانند ارائه تسهیلات بانکی کم‌بهره که نظام بانکی باید اهتمام بیشتری در این خصوص داشته باشد.


لزوم تغییر نظام سنتی بازار محصولات کشاورزی به نظام مدیریتی مدرن
وی ادامه داد: ضوابط و مقررات گمرکی مساله دیگری است که در خصوص تعرفه‌ها و عوارضی که برای صادرات و واردات محصولات کشاورزی در زمان‌های مختلف اعمال می‌شود مورد توجه قرار گیرد و تامین سرمایه در گردش مورد نیاز برای صادرکنندگان نیز یکی دیگر از موارد حمایتی از این بخش بوده است.
نیکشاد گفت: در کنار این موارد باید مدیریت بازار فروش و جریان‌سازی بازار با خرید تضمینی محصولات کشاورزی انجام گیرد و با راهبرد نوین از نظام سنتی به مدیریت بازار مدرن وارد شویم که برای تحقق آن باید تمامی اتحادیه‌ها و تشکل‌ها به‌صورت تخصصی به این موضوع ورود کنند و علاوه بر آن ورود محصولات کشاورزی به بازار بورس نیز یکی دیگر از از مواردی است که باید مورد توجه قرار گیرد.


صنایع تبدیلی یکی از نیازهای اساسی امروزی بخش کشاورزی است
رییس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی اردبیل نیز اظهار کرد: محصولات کشاورزی بعد از فرآیند تولید، تبدیل به یک ماده خام برای کشاورزی می شود که اگر این ماده خام فرآیند صنعتی را در یک یا دو مرحله سپری کند، تبدیل به یک محصول با ارزش جهت عرضه به بازار می شود.
عیسی شاهی زارع در خصوص اهمیت صنایع تبدیلی بیان کرد: در جهان امروزی تبدیل محصولات کشاورزی به محصولات موازی و با ارزش یک اصل است که این موضوع سبب تولید ثروت مشروع و مضاعف می‌شود و همچنین از ضرر و زیان کشاورزان و از بین رفتن محصولات زراعی و باغی جلوگیری می کند.
نبود صنایع تبدیلی در استان یک عقب‌ماندگی ارثی است
شاهی زارع گفت: نبود صنایع تبدیلی در استان اردبیل یک عقب ماندگی مضاعف به ارث رسیده است که باید در ۲۰سال گذشته همزمان با دیگر استان‌ها در اردبیل نیز شاهد احداث صنایع تبدیلی بودیم، اما متاسفانه هیچ پیشرفت در حوزه صنایع تبدیلی نداشته‌ایم که جای دارد در ادامه توجه بیشتری به این حوزه شود.
رییس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی اردبیل تاکید کرد: با توجه به آمار تولیدات محصولات زارعی، دامی، باغی و… در سطح استان در حال حاضر در کلیه حوزه های کشاورزی از جمله؛ شیلات، طیور، زراعت، باغ و … به صنایع تبدیلی نیاز داریم.


صنایع بسته‌بندی از مهم‌ترین صنایع کنونی جهان است
وی افزود: در ارتباط با شیلات هیچ صنایع تبدیلی در استان وجود ندارد و همچنین در حوزه طیور،دام و باغداری نیز در حد بسته بندی‌های نه چندان مطلوب فعال هستیم، باید بدانیم که بسته‌بندی در جهان معاصر ارزش کالا را در بازار بالا می‌برد و نقش بسیار موثری در فروش محصولات دارد.
شاهی زارع گفت: برای مثال دانه‌‌های روغنی تولید شده در کشت و صنعت مغان بعد از برداشت برای تبدیل به مواد خام اولیه برای تولید روغن نباتی به کرمانشاه ارسال می‌شود و بعد دوباره به اردبیل باز می‌گردد تا در تولید روغن‌های نباتی بکار گرفته شود، لذا اگر این زنجیره تولید در خود استان تکمیل شود دانه‌های روغنی که سالانه بالای ۱۰هزار تن در استان تولید می‌شود در همین جا تبدیل به مواد خام جهت تولیدات محصولات غذایی می‌شود.
رییس کمیسیون کشاورزی اردبیل عنوان کرد: استانداری، سازمان برنامه و بودجه، اداره صنایع و معادن و کشاورزی باید مشوق‌هایی برای سرمایه‌گذاران در نظر بگیرند و در اقصی نقاط استان از سرمایه‌گذاران حمایت کنند تا شاهد ایجاد صنایع تبدیلی مختلف در سطح مختلف استان باشیم که در پی آن رونق اقتصادی و اشتغال زایی نیز رخ خواهد داد.


مسوولان به داد کشاورزان و باغداران برسند
باغداری که خود را احمدی معرفی کرد در گفت‌وگو با خبرنگار ما اظهار داشت: در حدود ۲۰سال است که در حوزه باغداری فعالیت دارم و در طی این مدت علاوه بر سودی که داشتم شاهد ضرر و زیان‌های زیادی نیز شده‌ام به طوری که در برخی از سال‌ها که فروش کم است محصولاتمان که سیب درختی است به روی هم تلنبار شده و از بین می‌رود.
وی اظهار کرد: در استان‌های دیگر شاهد این همه ضرر و زیان و از بین رفتن محصولات کشاورزی نیستیم، زیرا در جوار تولید محصولات، کارخانجاتی وجود دارد تا این محصولات را تبدیل به دیگر مواد غذایی از جمله کمپوت، آبمیوه و… کنند که متاسفانه استان اردبیل از وجود چنین امکاناتی به حد کافی برخوردار نیست.
وی گفت: در ایام برداشت میوه به خصوص در شهرستان مشگین شهر شاهد انباشت سیب به صورت گسترده در کنار باغ ها بودیم چرا که بازار فروش درست و حسابی وجود نداشت و اگر در این شرایط صنایع تبدیلی مناسبی مرتبط وجود داشت هیچ یک از این مشکلات به وجود نمی آمد.
این باغدار تاکید کرد: مسوولین استان در اسرع وقت به وضعیت باغداران که بدون هیچ چشم داشتی فعالیت می‌کنند رسیدگی کنند و همچنین با ایجاد صنایع تبدیلی باعث رشد و توسعه کشاورزی و باغداری استان شوند.
به گزارش روزنامه برای اردبیل، بحث عدم وجود بازار فروش و کمبود صنایع تبدیلی محصولات کشاورزی در استان اردبیل کشاورزی درد و زخم کهنه بوده و با توجه به وضعیت کنونی استان اردبیل چنین به نظر می رسد که مسؤولان امر در طی سال‌های گذشته موفق به حل این مشکل و اتخاذ تدبیر اساسی در این حوزه نشده‌اند و برای التیام‌بخشی به این درد حرکت جدی انجام نشده است.
با توجه به اینکه بخش عمده‌ای از تولید ناخالص کشور و استان از محل محصولات کشاورزی و صنایع وابسته به آن است باید حجم بیشتری از سرمایه‌گذاری‌ها و ایجاد جذابیت برای کارآفرینان را در حوزه کشاورزی و صنایع مرتبط با آن قرار دهیم تا این بخش در کنار سودآوری زمینه اشتغال مضاعف و محرک را فراهم آورد و بخش کشاورزی با داشتن ظرفیت‌های بی‌نظیر و متنوع پیشران و رکن اساسی رونق تولید محسوب می‌شود بنابراین باید در این حوزه برنامه‌ریزی‌ها درست و هدفمند صورت گیرد.
امروزه کمبود صنایع تبدیلی و عدم زیرساخت‌های لازم آن یکی از مشکلات اساسی استان بوده که این موضوع باعث خام فروشی محصولات کشاورزی و منابع آبی موجود در استان می‌شود و حل این مشکل نیاز به برنامه مدون دارد و بنابراین افزایش تعداد کارخانجات صنایع تبدیلی در استان اردبیل لازم و ضروری است.
با توجه به اینکه بنا به اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی دولت در بحث سرمایه‌گذاری با محدودیت مواجه شده تنها راه چاره بسترسازی برای فعالیت بخش خصوصی است و باید زیرساخت های لازم جهت احداث کارخانجات صنایع تبدیلی در استان مهیا شود و حمایت‌‌های لازم از این سرمایه‌گذاران انجام گیرد تا فعالان بخش خصوصی برای کسب مجوزهای خود دچار بروکراسی‌های اداری نشوند.

گزارش:مهران عقلمند

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *