حرف‌های ما هنوز ناتمام است

حرف‌های ما هنوز ناتمام است

هفته‌ای که گذشت، رویدادی فرهنگی در سراسر کشور برگزار شد که جامعه هدف آن افراد فرهیخته کتاب‌دوست بودند. فارغ از آنچه در پایتخت گذشت، در میان گزارش‌های استانی همکاران، رضایت مردمی در کنار اقناع کتابفروشان کم نبود. نکته‌ای که من در شهر خود به آن نرسیدم.
استان اردبیل با ۱۱ کتاب‌فروشی در مرکز، یک کتابفروشی در مشگین‌شهر و یک کتابفروشی در پارس‌آباد (۲ درصد کتابفروشی‌ها) به طرح تابستانه کتاب پبوست و با فروش ۲ میلیارد و ۳۵۰ میلیون ریال (یک درصد کل فروش) توانست ۵ هزار و ۳۱ کتاب (یک درصد تعداد کتاب‌ها) را با تخفیف ۲۰ درصدی طرح و گاه ۳۰-۴۰ درصدی خودخواسته در اختیار علاقه‌مندان و مخاطبان قرار دهد.
جایی که من ایستاده‌ام، به آن اندازه‌ای که کانال‌های تلگرامی و صفحات اینستاگرامی به تبلیغ ظواهر زینتی اقبال نشان می‌دهند یا حوادث خوش و ناخوش را کپی پیست می‌کنند، به این مهم نپرداختند؛ البته دوستانی هم بودند که وقتی تیزر تبلیغاتی یا پوستر طرح را ارسال کردم، از سر لطف و دوستی در صفحه کاری خود…
به اشتراک گذاشتند، اما حتی آنها که صاحب رسانه بر خط رسمی بودند هم بیش از این پیگیر اطلاع‌رسانی و بسط موضوع نبودند.
همکاری، از صفحه اینستاگرام من خبردار و پیگیر شد و در همان روزهای نخست، گزارشی نیز به دست داد، اما بزرگوار دیگری، یادداشت تک‌منظری درباره وضعیت کتاب و کتابخوانی نوشت که در آن از همه‌چیز و همه‌جا آورده بود جز طرح تابستانه و البته بیشتر به تبلیغ جریانی می‌مانست که خود، عضوی از آن است.
تا جایی که پرس‌وجو کردم، تنها اطلاع‌رسانی تلویزیونی، مصاحبه ۲ دقیقه‌ای معاون فرهنگی ارشاد استان بود که در آن به معرفی طرح پرداختند. در حالی که شاید بهتر بود دوستان جوان ما در میان آن همه گزارشی که در گوشه و کنار شهر ضبط می‌کنند، دوربین و میکروفون خود را به سمت کتاب‌فروشی‌ها و رهگذران خیابان می بردند تا به پاسخ پرسش «تازه چه خبر؟» برسند.
از حدود ۲۰۰ نشریه استان که اغلب عنوان «فرهنگی- اجتماعی» را بر پیشانی خود دارند، شاید ۵ تای آن هم به این رویداد نپرداختند. ظریفی می‌گفت: «چه انتظاری هست، وقتی در سریال‌های تلویزیونی و فیلم‌های سینمایی ما، دکور اتاق کار سردسته خلافکاران کتابخانه‌ای پرطمطراق است و اهل علم و قلم (معلم، نویسنده و پژوهشگر) در پی شغل دوم به آنها مراجعه می‌کنند.
اصحاب رسانه ما چنان از چنین رویدادی بی‌خبرند که عکس از کتابخانه را ضمیمه گزارش‌های نصفه و نیمه خود از طرح فصلی فروش کتاب می‌کنند.
در تمام شهر، تنها یک اِلِمان و سازه نشان و نماد کتاب با خود دارد، که آن هم از ابتدای اجرا مورد بحث بوده است؛ چرا که نه به لحاظ مفهومی و نه از منظر زیبایی‌شناختی و هنر، خوش‌ساخت نیست و به نظر، همین هم سبب تخریب زودهنگام آن از سوی رهگذران شد. شاید لازم باشد طراحان و مجریان واحد زیباسازی شهرداری، یا از میان کارشناسان هنری انتخاب شوند یا حداقل از ایده‌های مجازی بهره بگیرند.
یاد ژست‌های متعدد روشنفکرانه‌ای می‌افتم که بخش وسیعی از این فضا را به خود اختصاص داده‌اند؛ پشت میزهای تحریر یا لب پنجره، با کتابی، فنجانی قهوه و شاید قلمی و گلدان گلی… اگر هوای آن سوی پنجره بارانی هم باشد که دکور فالوور پسندتری خواهد داشت. کاش به همین تعداد و با همین کیفیت کتابخوان حرفه‌ای داشتیم!! کسانی که هنوز یک کتاب را تمام نکرده، برای بعدی برنامه دارند و اصلاً همیشه فهرستی برای مطالعه در جیب ها و کیف ها شان پیدا می شود کم نیستند افرادی که افزایش قیمت کتاب را دستاویزی برای گریز قرار داده‌اند در سالی که وارد حوزه خبر و گزارش شده ام هنوز به پاسخ درستی برای این پرسش نرسیده‌ام که چرا در میان همه آشفتگی‌های بازار نخستین چیزی که حذف می‌شود، بسته فرهنگی است.
اگر بپذیریم که سرآمد فرهنگ فردی و اجتماعی، مطالعه و پناه بر کتاب است، چه‌طور می‌شود که از میان همه خرج‌ها و هزینه‌های ریز و درشت، این یک قلم جنس را زودتر حذف می‌کنیم؟ برخی گفته‌اند گشت و گذار در فضای مجازی، حکم مطالعه در حوزه‌های مختلف را دارد؛ اما فکر می‌کنم اصل مسئله این نباشد و لازم است متخصصان امر، مسئولان حوزه‌های اجتماعی و فرهنگی را یاری کنند تا موضوع به دقت کنکاش، مطالعه و رفع شود. چنین مطالعاتی اگر انجام گیرد، شاید بازنگری اصولی‌تری در اجرای طرح‌های تشویقی اتفاق بیفتد و مثلاً در میانه تبلیغ گسترده «افزایش اعتبار تابستانه تا ۵۰ درصد» با کسر ناگهانی و بی‌خبر اعتبار کتابفروشی‌ها مواجه نباشیم.
اغلب گله‌مندی‌ها از زمان‌بندی نادرست اجرای طرح‌های فصلی فعلی است. آخر ماه و اواسط درس و دانشگاه، نه برای کارمندانی که همه زندگیشان به چرتکه حقوقِ دریافتی بند است و نه برای دانشجویانی که هزینه‌هاشان را تا خرید تخم‌مرغ و سیب‌زمینی پایین آورده بودند و همین اقلام امروز اعیانی محسوب می‌شود.افزایش زمان برگزاری و ارتقای سقف خرید را که به اینها اضافه کنیم، شاید نتایج بهتری شامل حال آشفته بازار کتاب شود.
هفته گذشته، اردبیل میزبان محمد باقر نوبخت، معاون رئیس جمهوری و رئیس سازمان برنامه و بودجه، بود و خروجی و دستاورد این سفر، تخصیص ۳۰هزار میلیارد ریال برای زیرساخت‌های عمرانی و طرح‌های تولیدی استان عنوان شد. اینکه حوزه فرهنگ ما برای تأمین زیرساخت‌های عمرانی خود نیاز مالی دارد، قطعاً پاسخ مثبتی خواهد داشت، اما اینکه چه میزان از این اعتبار به بخش فرهنگی تزریق شود، به قول دوستی «معجزه»ای است که اقدام مسئولین توانمند این حوزه را می‌طلبد تا مردم کلانشهر اردبیل هم صاحب تالار فرهنگ و باغ کتاب شوند. آرزویی که سال‌هاست مطرح می‌شود، طرحی که نیمه‌کاره مانده است و حرف‌های ما… که هنوز ناتمام!!

یادداشت:مریم رضائی

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *