غلبه مناسک گرایی بر حقیقت دین

غلبه مناسک گرایی  بر حقیقت دین

سماجت کرونا به جهت تداوم شیوع آن امکان همزیستی خود با انسان ها و بطلان باور شکست پذیری اش را فراهم آورد. اگر زمانی با نگاهی امیدوارانه به آینده می گفتیم ” کرونا را شکست می دهیم” امروز همگان اتفاق نظر پیدا کرده ایم که ” باید با کرونا زندگی کنیم” و سبک زندگی ما باید در جهت همسویی و زیست مسالمت آمیز با کرونا تغییر یابد.
اما چون اولین سال مواجهه با این میهمان ناخوانده را تجربه می کنیم، در خصوص مناسبت ها، بخصوص مناسبت های مذهبی، سلیقه ها و باورهای درونی ما با اصول و پروتکل های در امان ماندن از ضرر و شر این میهمان ناخوانده تلاقی و زاویه پیدا می کند.نمونه بارز آن را می توانیم در خصوص نحوه برگزاری مناسک عزاداری محرم و صفر مثال بزنیم که با موضع گیری های تند بخشی از جامعه برای اجرای محدودیت ها مواجه شدیم.
اصولا مناسک دین به خودی خود هدف نیست بلکه ابزاری در خدمت اهداف و برنامه های دین باید باشد. مهم ترین برنامه دین در بعد فردی عبودیت و اخلاق حسنه و در بعد اجتماعی اقامه قسط است. می توان گفت مناسک خصوصا مناسک مذهبی ویژگی الزامی دین است. مناسک مذهبی گروهی در ایجاد حس همبستگی و ایجاد روح جمعی اهمیت فراوانی دارد.
اما اگر مناسک گرایی در جامعه شدت پیدا کند جنبه های مناسکی، خیلی قوی می شود و “جنبه های مناسکی هم روی جنبه های حزن آلود متمرکز می گردد و روی جنبه های شادی آور حساس نمی شود”( نقل از دکتر علی اردشیر انتظاری ، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبائی ).
به همین خاطر هم در اجرای پروتکل های بهداشتی آن اندازه که در انجام مناسک مذهبی مقاومت به وجود می آید در اجرای مراسم و اعیاد مذهبی و عروسی ها چنین مقاومتی دیده نمی شود.
اصولا ماهیت دینداری با دین متفاوت است. اصل دین، نجات بخش انسان ها از بلاها، خطاها و انحرافات می باشد. اصل دین وقتی وارد جامعه گردید نهاد دینی تاسیس می شود که برابر با اصل دین نیست و شاید مفاهیمی که ارائه می دهد با دین در تضاد باشد و حکومت ها بیشتر قرائتی از دین دارند که منافعشان تامین شود.
دینداری بخشی از جامعه نیز منشعب از نهاد دین است. در دینداری رایج جامعه، به جنبه های هسته مرکزی دین مانند گذشت، فداکاری، راستگویی، برقراری قسط و عدل کمتر توجه می شود. به عبارت دیگر دینداری ما که دینداری مناسکی هم هست از دینداری معرفتی کمتر تاثیر می پذیرد. به عنوان مثال آن اندازه که در جامعه به شکل عزاداری و حجاب حساس هستیم به عدالت حساس نیستیم. برای بدحجابی قانون مصوب داریم اما برای بی عدالتی قانونی وجود ندارد. بنابر این ما فرع را چسبیده ایم و اصل را رها کرده ایم، در مورد شکل عزاداری محرم حساس هستیم اما در خصوص فلسفه قیام امام حسین و فلسفه عاشورا کمتر می اندیشیم.
فلسفه عید قربان که عبودیت است به اندازه مناسک آن یعنی ذبح برایمان حائز اهمیت نیست. ماایام سوگواری را افزایش می دهیم، به عزاداری ها بعد اقتصادی هم می دهیم اما خروجی این عزاداری ها به عنوان مناسک باید در خدمت هسته مرکزی و محتوای دین باشد آنجا که در آیه ۱۹۵ سوره بقره می فرماید:(( …لَا تُلْقُوا بِایدیکمْ اِلَی التّهْلکهِ…)) خود را به دست خود به هلاکت نیندازید.

یادداشت:کاظم علیزاده

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


Fatal error: Uncaught wfWAFStorageFileException: Unable to verify temporary file contents for atomic writing. in /home3/barayear/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php:52 Stack trace: #0 /home3/barayear/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php(659): wfWAFStorageFile::atomicFilePutContents('/home3/barayear...', '<?php exit('Acc...') #1 [internal function]: wfWAFStorageFile->saveConfig('livewaf') #2 {main} thrown in /home3/barayear/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php on line 52