در جستجوی حقیقت!

در جستجوی حقیقت!

بعد از گذشت بیش از ربع قرن از ساخته شدن فیلم روز واقعه توسط شهرام اسدی بر اساس فیلمنامه ای به قلم بهرام بیضایی، این فیلم هنوز که هنوز است توانسته جذابیت خود را حفظ کرده و برای بینندگانش حاوی نکات ریز و درشتی باشد و به تعبیری بهترین اثر سینمایی مربوط به واقعه عاشورا لقب بگیرد.
مهمترین نقطه قوت فیلم، فیلمنامه فکر شده و دقیق، با دیالوگ های حساب شده و چند پهلوست و البته نگاه غیر مستقیم به واقعه عاشورا، که همین گریز از مستقیم گویی یکی از نقاط برجسته و متمایز کننده اش از نمونه‌های مشابه است. بیضایی می‌خواهد امام حسین (ع) را از زاویه دید اطرافیان معرفی کند و موفق می‌شود.
تم اصلی فیلم “معرفت جویی” و “در جستجوی حقیقت بودن” است که با انتخاب هوشمندانه یک جوان نصرانی تازه مسلمان شده و نگاهش به قوانین اسلام تجلی می یابد و او در هر مواجهه اش با مسلمانان سنتی یک به یک سفارشات اسلام را به آنها یادآوری می کند. این که “جنگیدن و ریختن خون در ماه محرم حرام است” و یا اینکه” مسیح را مسیحیان نکشتند و از چه رو است که مسلمانان قصد جان امام اشان را کرده‌اند”، نویسنده برای رسیدن شخصیت اول داستان به حقیقت که اینجا کنایه یی ست از حسین (ع)، عبدالله را از هفت وادی عرفان می گذراند تا رفته رفته نگاهش به اسلام و امام حسین(ع) تکمیل تر شده و در انتها بگوید: “من حقیقت را در زنجیر دیدم،
من حقیقت را پاره پاره بر خاک دیدم،
من حقیقت را بر سر نیزه دیدم!”
او که تا آن روز حسین (ع) را فقط از روی حرف های راحله می‌شناسد، با ندایی غیبی از مجلس عروسی به وعده گاه فرا خوانده می شود. وادی به وادی، واحه به واحه پیش تر رفته و معرفتش تکمیل تر و شناختش عمیق تر شده و در انتها خود می‌شود راوی حقیقت، برای افرادی به ظاهر مسلمان که از واقعه کربلا باز مانده اند.
او ابتدا مهمان دو شترچران بادیه نشین است که نمادی از نهایت بی خبری از محیط پیرامون است. آدم هایی که روز را برای زیستن انتخاب نکرده اند و شب راه می‌روند و روز در سایه نخلی می‌آسایند ولی از همان ابتدا قرینه‌سازی های نویسنده با مسیری که امام چند روز پیش طی کرده و انگار به همه خبر داده که جوانی نصرانی در پی اش خواهد آمد. عبدالله دقیقاً کارهایی را می‌کند که قبلاً یک بار اتفاق افتاده، از کاسه شیر شتر خواستن تا وادی ماقبل آخر که اسبش را هم پیشاپیش آماده کرده اند و ایستادن در جایی که قبلا تجسم حقیقت ایستاده بود. او در وادی دوم با مردی که برای تاوان گناهان پدرانش به بت های پیشین سرگین می‌زند، مواجه می‌شود که گامی رو به جلو است و در ادامه به راهزنانی می رسد که به قافله یی هجوم آورده اند و او باید بین دنبال حقیقت رفتن و کمک به مظلوم یکی را انتخاب کند و عبدالله دومی را انتخاب می کند که در نهایت به اولی هم برسد.
وادی چهارم مواجهه عبدالله با لشگریان دو قبیله پرنفوذ است که برای جا نماندن از غنایم جنگ کربلا عجله دارند و او با سخنان تیزتر از تیغ اش بزرگ یکی از دو قوم را آگاه می سازد که قرار است به جنگ فرزند علی بروند و این سخن در دلش اثر کرده و نادم از کرده خویش با قوم دیگر به نزاع بر می خیزد.
وادی پنجم رودررویی با نادمان دشت کربلا و آنهایی ست که زن و فرزند را بهانه قرار داده و از لشگر امام جدا شده اند. مرحله ششم دیدار با قومی ست که بزرگش(جمشید مشایخی) از پیشگویی پیشینیان و روزی بخصوص می گوید. آنها که هفت روز پیش میزبان امام و یارانش بوده اند، وعده آمدن جوان نصرانی را شنیده اند. حتی تا جایی که می دانند شمشیری نیاز نخواهد داشت. و مرحله آخر همان رسیدن به روز واقعه و دیر رسیدن و اتمام ماجرا و دو خورشید که در آسمان می درخشند. شهرام اسدی کارگردان فیلم که در زمان ساخت، هنرمند تازه کاری محسوب می‌شد هر چند نتوانسته از زیر بار سنگین متن بیرون آمده و خودی نشان دهد ولی همین که با گزینش بهترین ها برای تولید فیلم از بازیگران و عوامل فنی گرفته تا موسیقی و طراحی صحنه و لباس و فیلمبرداری سعی کرده است در مصور کردن فیلمنامه تمام تلاش خویش را مبذول کند و در این مسیر تا حدودی موفق بوده و دست کم زحمات نویسنده را برباد نداده است.
بازی بازیگران به دلیل نقش های کوتاه و تعدد شخصیت‌ها چندان به چشم نمی‌آید و بیننده انگار تمامشان را قبلا دیده و با آنها هم ذات پنداری می کند و سورپرایز ماجرا علیرضا شجاع نوری و لادن مستوفی در دو نقش اصلی عبدالله
و راحله هستند که البته نمی‌توانند آنگونه که باید خود را نشان بدهند و انگار صرفاً به دلیل ناشناخته بودنشان در آن زمان برای مخاطب برای ایفای نقش انتخاب شده اند. هر چند که نمی توان به هیچ عنوان از موسیقی ماندگار و شنیدنی مجید انتظامی به سادگی گذشت که تصور فیلم بدون آن به سختی امکان پذیر است و به تنهایی در تعیین ضرباهنگ فیلم موثر عمل می کند.

یادداشت: حمید رستمی

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *