فرصت یا تهدید

فرصت یا تهدید

در یکی از حاصلخیزترین نقطه ایران که آب ، هوا ،خاک و شرایط جوی مناسب با قابلیت سه بار کشت در سال را داراست شهرک گلخانه ای در حال احداث است آن هم در ابعادی بسیار وسیع به اندازه ۱۶۰۰ هکتار.
امروزه ساخت گلخانه و پرورش محصولات گلخانه ای بسیار مورد توجه و استقبال مردم در دنیا واقع شده است.
اما با توجه به خاصیت تاثیر گلخانه ها در افزایش محصولات اولین نکته ای که در احداث گلخانه باید به آن توجه کرد بازار فروش محصولاتی است که با هزینه بسیار بدست می آیند.
علاوه بر آن مکان یابی مناسب برای احداث گلخانه ها موضوعی است که در سطح دنیا پس از انجام آزمایشات مختلف بر روی آب خاک میزان بارش شدت وزش باد به دست می آید .
در ایران نیز در سالهای اخیربر تعداد گلخانه ها افزوده شده است اما چهار فصله بودن کشورمان باعث شده که استقبال چندانی از محصولات گلخانه ای نشود. اگرچه در سالهای گذشته مردم، کیفیت را در مرغوبیت ظاهر یک محصول می دانستند اما امروزه اگر یک محصول با کشت ارگانیک و یک محصول گلخانه ای کنار هم قرار گیرد مردم محصول ارگانیک را انتخاب می کنند.
حتی در کشورهای مختلف قیمت محصولات ارگانیک بسیار بالاتر از قیمت محصولات گلخانه ای است اگر چه محصول گلخانه ای هزینه بسیاری را برای به عمل آمدن تحمیل کرده است.
در چنین شرایطی در یکی از حاصلخیزترین نقطه ایران که آب ، هوا ،خاک و شرایط جوی مناسب با قابلیت سه بار کشت در سال را داراست شهرک گلخانه ای در حال احداث است آن هم در ابعادی بسیار وسیع به اندازه ۱۶۰۰ هکتار.
سوالی که مطرح می شود این است که احداث شهرک گلخانه ای با چنین ابعادی در چنین مکانی که شرایط کشت طبیعی و ارگانیک را دارد آیا توجیه اقتصادی دارد؟
طبق اظهارات مشاور وزیر کشاورزی در سفر اخیرخود به اردبیل در هر متر مربع کشت گلخانه ای حدود ۳۰۰ کیلوگرم محصول به عمل می آید یعنی در هر هکتارچیزی بالغ بر ۳۰۰۰۰۰۰ کیلو یا سه هزار تن و با این حساب در ۱۶۰۰ هکتار محصولی معادل ۴میلیون و ۸۰۰ هزار تن محصول تولید شده گلخانه ای خواهیم داشت آن هم تنها در شهرک گلخانه ای .
این در حالیست که علاوه بر شهرک گلخانه ای، گلخانه های بسیاردیگری نیز درهمین پارس آباد و در سطح استان و حتی در سطح کشور احداث شده اند.
استاد دانشگاه محقق اردبیلی در گفتگو با روزنامه برای اردبیل گفت: در تمام دنیا کشت گلخانه ای در مکانی انجام می شود که امکان کشت طبیعی و مرسوم در آن وجود نداشته باشد. حتی در زمینه شهر سازی نیز در مکانی که قابلیت کشت وجود دارد شهرسازی انجام نمی شود در حالیکه درطول سال ۹ ماه این منطقه قابلیت کشت دارد.
کشت گلخانه ای در مغان توجیه اقتصادی ندارد
دکتر چمنی اذعان کرد: اگر چه خاک در بحث کشاورزی عامل مهمی است اما امروزه در کشت های گلخانه ای از کشت هیدروپونیک یا همان کشت بدون خاک استفاده می شود در صور تیکه در سیستم کشاورزی ما تنها مسقف کردن محل کشت و استفاده از خاک مد نظر قرار می گیرد.
وی ادامه داد: در کشت طبیعی درشرایط عادی ۵۰ تن در هر هکتار محصول بدست می آید حال آنکه در کشت گلخانه ای با همین وسعت این مقدار به ۷۵۰ تا ۱۰۰۰تن افزایش می یابد.
این استاد دانشگاه اظهار کرد: در واقع هدف از کشت گلخانه ای تولید محصولات غیرفصلی هست اما در گلخانه های ما در همان فصل نیز همان محصول تولید می شود که این امر به هیچ وجه توجیه اقتصادی ندارد چرا که گسترش بیماری در آنجا بیشتر است.
دکتر چمنی تاکید کرد: در شرایطی که ما زمین ، آن هم زمین مرغوب داشته باشیم بهتر است که کشت مرسوم را داشته باشیم.
یکی از کارشناسان جهاد کشاورزی استان نیز در گفتگو با روزنامه برای اردبیل بیان کرد: طرح احداث گلخانه آنهم درپارس آباد که می توان گفت یکی از بهترین نقاط کره زمین از لحاظ حاصلخیزی است هیچ توجیه اقتصادی ندارد.
وی اضافه کرد: این طرح از آن لحاظ که در شرایط عادی و در کشت معمولی بهترین محصول را ارائه می دهد قابل توجیه نیست.
چرا که مطابق گفته این کارشناس جهاد کشاورزی هر هکتار بالغ بر ۴ میلیارد تومان هزینه دارد.
دکتر چمنی با انتقاد به طرح شهرک گلخانه ای آن هم با وسعت بسیار در پارس آباد مغان گفت: بدون شک بعد از اتمام این پروژه با حجمی عظیم از محصولات تولیدی مواجه خواهیم بود که لازم است از هم اکنون بازاریابی مناسبی در این مورد داشته باشیم.
می توان گفت بازاریابی برای محصولات تولید شده یکی از مهمترین اقداماتی است که قبل از هر چیزی باید مورد توجه قرار گیرد.
در صورت عدم بازاریابی محصولات گلخانه ای در عرض چند روز فاسد می شود
در شرایطی که محصولات کشاورزی و باغی تولید شده استان در حال حاضر با عدم ساماندهی مناسب مواجه است و آه از نهاد کشاورزان، سیب زمینی کاران و باغداران برآمده است آیا تضمینی برای بازاریابی محصولاتی که با این حجم تولید خواهد شد وجود دارد؟
دکتر چمنی در ادامه این بحث خاطرنشان کرد: محصولات تولید شده در گلخانه ها مانند گوجه فرنگی ، خیار و توت فرنگی یا کاهو وسایردر واقع از نوع محصولاتی است که ظرف چند روز قابلیت فاسد شدن دارند که در صورت عدم بازاریابی مناسب یا اندکی تعلل در خرید طرف معامله تمام محصول از بین خواهد رفت چرا که صنایع تبدیلی بسیار اندک استان نیزجوابگوی فرآوری این حجم نخواهد بود.
وی به شرایط نامناسب صادرات محصولات کشاورزی اشاره کرد و ادامه داد: وجود مشکلات در زمینه صادرات محصولات کشاورزی در حال حاضر نیز کشاورزی ما را با مشکل مواجه کرده است و بیم آن می رود که محصولات گلخانه ای در سالهای آینده نیز به سر نوشت سیب زمینی اردبیل ، سیب و انگور مشگین شهر و سیر مغان تبدیل شود.
وجود حمل و نقل مناسب و سردخانه کافی ضروری است
استاد دانشگاه محقق اردبیلی به عدم وجود حمل ونقل مناسب ونبود سرد خانه با حجم بسیار را نیز مطرح نمود و گفت: تمامی این مسائل تدابیری است که باید از هم اکنون اندیشیده شود.
دکتر چمنی تصریح کرد: در حالی که محصولات گلخانه ای باید بیست و یک روز پس از استفاده از سم متاسوتیکس درگلخانه ها به بازار عرضه شود اما در حال حاضر تنها پس از دو یا سه روزپس از استفاده ازسموم این محصولات وارد بازار می شود که منجر به انواع بیماریهای گوارشی و سرطانی نیز می شود.
وی حساسیت بازارهای بین المللی به میزان استفاده از سموم را عنوان کرد و گفت: کشورهای مشترک المنافع و همسایه در خرید محصول به این نکات بسیار توجه می کنند.
لازم به ذکر است که درسالهای اخیربارها محصولاتی از قبیل هندوانه نیزبا مشکلات صادراتی از این قبیل یا مشکلات افزایش عوارض گمرکی در کشور مقصد روبرو شده واین موضوع نیز رنجی دیگربر آلام کشاورزان مزبور افزوده است.
سازه های پلاستیکی هر چند سال یکبار باید تعویض شود
دکتر چمنی مطابق آمایش سرزمینی، طرح احداث گلخانه ای درپارس آباد را کاملا غیر کارشناسی خواند و گفت: در صورت اتمام این طرح آن هم با سازه های پلاستیکی که در آن جا استفاده می شود این هزینه ها هر چند سال یکبار تکرار خواهد شد چرا سازه های پلاستیکی در مقابل نور آفتاب و شرایط جوی دوام بسیار کمتری داشته و فاسد می شوند.
وی یکی دیگر از ایرادات بحث گلخانه ای در استان اردبیل را صدور مجوز احداث گلخانه به افرادی با مدارک غیر مربوط با رشته کشاورزی و باغداری عنوان کرد و یادآور شد : بحث گلخانه کاری کاملا تخصصی است که نیاز به مطالعات بسیار دارد.
آب اردبیل برای کشت گلخانه ای نامناسب است
دانشیار مهندسی باغبانی و فضای سبز دانشگاه محقق اردبیلی بیان کرد: در پاره ای موارد قبل از احداث گلخانه حتی آزمایشات آب و خاک نیز انجام نمی شود چنانچه به گفته یکی از گلخانه داران اردبیلی میزان بازدهی درگلخانه های اردبیل پایین است چرا که آب اردبیل حاوی بی کربنات است که خود مانع جذب آب و املاح معدنی و عدم رشد و باروری گیاهان می شود.
دکتر علیراکبر شکوهیان تاکید کرد: بررسی شرایط اقلیمی و میزان بارش وبررسی آب و خاک منطقه در این خصوص در رشد گیاهان گلخانه ای بسیار تاثیر گذار است.
امین مقصودی کارشناس ارشد بیماری شناسی گیاهی که در کار گلخانه فعالیت داشته نیز در گفتگو با خبرنگار ما گفت: هزینه بالای انرژی دراردبیل ،بالا بودن ساعات شب نسبت به روز در طول سال و هزینه بالای حمل و نقل با توجه به مسافت بسیاراردبیل نسبت به اغلب مناطق کشور از جمله مشکلات عدیده ای است که گلخانه داران اردبیلی با آن روبرو هستند.
هزینه انرژی و حمل و نقل در اردبیل بالاست
وی گفت: احداث گلخانه در منطقه اردبیل مخصوصا در زمینه گیاهان تزئینی که من در آن فعالیت داشتم مقرون به صرفه نیست. اگرچه خبرنگار ما چندین بار پیگیرشد اما موفق به صحبت و گرفتن وقت مصاحبه با مدیر شهرکهای گلخانه ای سازمان جهاد کشاورزی برای رسیدن به پاسخ سوالات مطروحه نشد اما به نظر می رسد احداث گلخانه با این وسعت تدابیر ویژه و تمهیدات خاصی را می طلبد و لازم است که بررسیهای بیشتری در این زمینه از طرف متولیان امرو با استفاده از کارشناسان مربوطه صورت گیرد.
ارائه طرحهای بزرگ بدون مطالعه کافی بدون شک می تواند تنها بار اقتصادی اضافی بردولت و مردم بوده ومنطقه را نیزبا بحرانی جدید مواجه سازد.
وسوال آخر اینکه با توجه به محدودیت منابع مالی و کمبود منابع ارزی دولت آیا طرح چنین پروژه هایی در اولویت بوده و به سر منزل مقصود خواهد رسید ؟

گزارش:فاطمه شکرزاده

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *