میز گرد/ بررسی علمی مناقشات قره باغ

میز گرد/ بررسی علمی مناقشات قره باغ

مناقشات اخیر قره باغ و درگیری کشورهای مختلف در آن، موضوعی است که این روزها در صدر اخبار قرار دارد .کارشناسان علوم سیاسی معتقدند ایران مواضع بسیار هوشمندانه ای در قبال آن در پیش گرفته است.
به گزارش روزنامه برای اردبیل میزگردی درمرکز فرهنگی قفقاز با موضوع بررسی علمی آخرین تحولات مناقشه قره باغ با حضور اساتید علوم سیاسی و حقوق بین الملل دانشگاههای اردبیل برگزار شد.
در این منازعات هردو کشور خود را محق می دانند
بهنام صحرا نورد در ابتدای این نشست با اشاره به شروع منازعات اخیر بین آذربایجان و ارمنستان گفت: این منازعات مجددا از ۶ مهر شروع شده است و هر دو طرف ادعادارند که در این بین محق هستند و این موضوع منجر به چالش بی پایان در این منطقه شده است.
کارشناس مسایل سیاسی ادامه داد: با کمال تاسف این جدال بی پایان بعد از دهه ۸۰ تداوم یافته و دو کشور به مدت چهار سال وارد جنگ شدند که منجر به از دست دادن ۲۰ درصد ازخاک جمهوری آذربایجان شد علیرغم اینکه جمهوری اسلامی ایران در این حوزه کمکهای متعددی در آن دوره به این کشور داشت.
وی گفت: اخیرا روسای جمهور سه کشور روسیه ارمنستان و آذربایجان بر سر آتش بس به توافق رسیده اند اما باید دید که آیا این آتش بس پایدار خواهد بود یا نه ؟
صحرا نورد گفت : اینکه حل منازعه را به کشوری واگذار کنیم که به این کشورها به عنوان حیاط خلوت می نگرد نیازمند بررسی و آسیب شناسی است وشاید آن خروجی مورد تاکید را نداشته باشد.
اسرائیل قصد فعال و مشتعل نگه داشتن آتش منطقه را دارد
مرتضی ابراهیمی در موردعلل و زمینه های شروع جنگ اظهار کرد: علت اینکه چرا این مناقشه اتفاق افتاده این است که هر دو طرف خود را مالک منطقه می داند ودر واقع برای پاسخگویی به افکار عمومی وثابت کردن ادعای ارمنستان در حفظ حاکمیت و آذربایجان در استمرارادعای مالکیت منطقه اتفاق می افتد.
استاد دانشگاههای اردبیل با بیان این که جنگ اخیر قدرت ساختاری هردو کشور را محک می کرد گفت: محک و ارزیابی رابطه ایران و ارمنستان با توجه به این نکته که ایران در رسانه های غربی متهم به حمایت از ارمنستان است در اینجا می تواند مطرح باشد علاوه برآن اسرائیل به عنوان بازیگر مستقیم می خواهد افکار عمومی را در صداقت ایران با آذربایجان زیر سوال برده و به نوعی با بد نام جلوه دادن ایران بابت حمایت از ارمنستان قصد فعال و مشتعل نگه داشتن آتش منطقه را دارد.
این مدرس علوم سیاسی تصریح کرد: اسرائیل می خواهد به آذربایجان ثابت کند بیشتر از میزانی که ترکیه ادعا دارد از آنها حمایت می کند اگرچه غیر مسلمان است و ضمن به چالش کشیدن ترکیه نگران نفوذ روسیه در ایران و ارمنستان است.
وی ادامه داد: اسرائیل همچنین افکار عمومی و دولت آذربایجان را نسبت به ایران به چالش می کشد تا ثابت کند که بیشتر از ایران حامی آذربایجان است.
این کارشناس مسائل سیاسی خاطر نشان کرد: در این تحلیل ترکیه می تواند مقابل روسیه و اسرائیل می تواند مقابل ایران نسبت به آذربایجان قرار گیرد و در واقعرژیم صهیونیستی دنبال گرفتن قوی سبقت از میزان نفوذ قدرت ترکیه و همچنین ایران است در منطقه و بخصوص در آذربایجان است.
وی یادآور شد: پدیده ای به نام قومیت گرایی که تهدید اساسی از سوی یهودیان اسرائیل و سیاست گذاران آمریکاست برای بهره گیری از پان ترکیسم برای تحریک افکار عمومی ایرانیان نیز در این میان مطرح می شود و اسرائیل می خواهد چهره ایران را به عنوان چهره منفور برای آذربایجان معرفی کند.
ابراهیمی در خصوص نقش روسیه در منازعات اخیر اظهار کرد: روسیه با حضور خود میخواهد همچنان جایگاه قبلی خود را در منطقه حفظ کند چنانکه توانست با دعوت طرفین آتش بس برقرار کند اما تحت هیچ شرایطی این آتش بس نمی تواند منتهی به صلح دائمی شود و ارمنستان منطقه را خالی نخواهد کرد چرا که به لحاظ حیثیتی تحت فشارافکار عمومی است.
ترکیه قصد تثبیت موقعیت خود در قفقاز را دارد
مسئول مرکز فرهنگی قفقاز نیز بااشاره به ناکامی های اخیر ترکیه گفت: ترکیه در سالهای اخیر شکستها و ناکامی ها یی در لیبی و شمال آفریقا ، شرق مدیترانه ، سوریه ، قبرس و یونان مواجه بوده وقصد آن داردکه در جبهه ای جدید اعتبار خود را بازیابد و به نظر می آید در جنگ اخیر به عنوان محرک اصلی ا یفای نقش می کند چرا که تهاجمی و جانبدارانه ورود کرده است.
محمد رضا کفاش جمشید ادامه داد: ترکیه میخواهد با حضورش ، موقعیت خود را در قفقازتثبیت کند اگرچه مواضعش به دلیل تهاجمی و یکطرفه بودن آن در سطح جهانی مورد اقبال واقع نشد.
وی تصریح کرد: سیاست اتحادیه اروپا در این مناقشه سیاست فریز کردن (نه جنگ و نه صلح) و پایدار نگه داشتن شرایط بوده و رییس اتحادیه اروپا نیزصراحتا عقیم بودن تلاشهای این اتحادیه را در طی سالیان گذشته اعلام کرده است.
وی در خصوص مواضع گروه مینسک در مورد منازعات اخیر گفت: تنها حرف جدید آنها این بود که باید مذاکرات معنادارو دارای هدف آغاز شود که خود اعتراف به شکست گروه مینسک است چرا که هیچیک از کشورهای ترکیه و آذربایجان آنها را قبول ندارند و مورد انتقاد ایران نیز هست.
وی ادامه داد: با تضعیف کارکرد گروه مینسک به نظر می رسد رویکردهای منطقه ای میتواند مورد استقبال واقع شود.
مسئول مرکز فرهنگی قفقاز به نقش اسرائیل در این منازعات اشاره کرد و افزود: بازیگری که به لحاظ جغرافیایی خارج از منطقه بوده اما اینجا نقش آفرینی میکند اسرائیل است که هدفش استفاده از بستر جغرافیایی قفقاز جنوبی برای رصد کردن و انجام اقداماتی علیه ایران است.
وی یادآور شد : اسرائیل با تشویق به جنگ آماده جنگ افروزی برای فروش سلاح بیشترو حضور بیشتردر منطقه است.
کفاش جمشید با بیان آگاهی آمریکا از وقوع جنگ گفت: کشوری که بازیگر اصلی اما غایب است آمریکاست که به دلیل کرونا و انتخابات چندان تمایلی به ایفای نقش ندارد اما از جنگ باخبر بود چرا که دو روزقبل از شروع جنگ به اتباع خود دستور خروج از منطقه قره باغ داده بود.
وی اضافه کرد: موضع آمریکا فریز کردن وماندن در شرایط فعلی نه جنگ ونه صلح است.
مسئول مرکز فرهنگی قفقاز متذکر شد: بازیگر اصلی و تعیین کننده روسیه است که نقش تعیین کننده ای دارد و ارمنستان را متحد خود می داند اما برخی مقامات آن تصریح کرده اند که قره باغ جزو تعهداتشان نیست اما روسیه به عنوان بازیگر مهم و بزرگ میتوانست مناقشه را آرام کند کما اینکه این اتفاق نیز افتاد.
وی بیان کرد: دبیرکل سازمان ملل اخیرا دو شرط تهدید حاکمیت ارمنستان و تهاجم نظامی به خاک ارمنستان را برای ورود به موضوع قره باغ تعیین کرده بود که هیچکدام اتفاق نیفتاد و ورود نکردند.
کفاش جمشید به موضع هوشمندانه ایران در منازعات اخیر اشاره کرد و گفت: مواضع ایران حکیمانه، روشن و سازنده بود چنانکه اعلام کرد تمامیت خاک آذربایجان را به رسمیت شناخته و اسرا نیز باید به خانه و کاشانه خود برگردند همچنین ارمنستان نیز مناطق اشغالی را خالی کند.
وی افزود: در سطح غیر دولتی بیانیه های ائمه جمعه شمال غرب کاملا به جا و تاثیرگذاربود که به عنوان دیپلماسی عمومی در کنار دیپلماسی دولتی موضع حکیمانه ای ارائه داد.
همه پرسی براساس معاهده مادرید به لحاظ حقوقی صحیح نبود
مدرس حقوق بین الملل در دانشگاه محقق اردبیلی در ادامه این نشست به سابقه مناقشات قره باغ اشاره کرد و گفت: بعد ازتجزیه اتحاد جماهیر شوروی به کشورهای کوچک که مرزهای مشخصی نداشتند این اختلافات در منطقه قره باغ به وجود آمد که تاکنون لاینحل مانده است اما اکثر جهانیان قره باغ رابه عنوان دولت خود مختار می شناسد که ایراداتی برآن وارد است و خود آذربایجان نیز به آن اشاره داشته است.
سینا برزگر جلالی ادامه داد: با توجه به اینکه اکثریت ساکنین منطقه قره باغ ارمنی هستند همه پرسی که براساس معاهده مادرید انجام شد به لحاظ حقوقی مورد تایید نبود. همه پرسی باید از کل کشور انجام شود و این تفسیر جدید از رفراندوم قابل تایید نیست.
وی متذکرشد: سازمان بین الملل هم درمقابل تجزیه طلبی مقاومت نشان می دهد چنانکه کردستان عراق را به رسمیت نشناخت.
کارشناس مسائل حقوق بین الملل تصریح کرد: جمهوری آذر بایجان همواره معتقد است که این ارمنستان است که همواره معاهدات و حقوق بین الملل را نقض می کند و حق تمامیت ارضی همچنان برای آذربایجان است.
برزگر جلالی تشریح کرد: حقوق بین الملل همواره در مقابل جنگ ایستاده وسازمان ملل نیز در صورت وقوع جنگ می تواند دخالت و متجاوز را شناسایی کند اما درشرایط فعلی فقط طرفین را به صلح پایدارتوصیه کرده است.
وی افزود: موضع آمریکا و فرانسه پایدار ماندن شرایط در حالت فریزفریز است که در این صورت صلح موقت و آتش بس موقت انجام شده وامکان آتش افروزی مجدد وجود دارد.
وی معتقد است در نهایت مذاکرات باید به سمت صلح برود و ایران میتواند بیطرفانه میانجی گر صلح پایدار باشد.
میزان مراودات ترکیه با ارمنستان بیشتر از ایران است
دیگراستاد دانشگاه های اردبیل در ادامه این نشست به بررسی نقش ترکیه در منازعات اخیرپرداخت و گفت: ترکیه به دنبال گشایش میدان جدید است به طوری که به غرب آسیا نگاهی امنیتی اما به منطقه قفقاز نگاهی اقتصادی دارد.
قاسم اصولی ادامه داد: در حال حاضر ترکیه وروسیه بیش از۵۰ میلیارد دلار مراودات تجاری باهم دارندو این تنش نوعی زنگ خطر به این مراودات تجاری است. میزان صادرات ترکیه به ارمنستان بیشتر از ایران است وبا وجود اینکه در طول سه دهه گذشته از نظر دیپلماتیک از آذربایجان حمایتی کرده است اما مراودات تجاری خود را با ارمنستان ادامه داده است.
وی یادآور شد: در شرایط فعلی بحث تحرکات قوم گرایانه و مسئله حضور رژیم صهیونیستی در منطقه مطرح است و نگرانیهایی نیز از حضور فیزیکی آمریکا در منطقه وجود دارد.
وی دلیل تمایل آذربایجان به رژیم صهیونیستی را تحریم این کشور توسط آمریکا عنوان کرد و گفت:همواره آذربایجان متهم است که به اسرائیل تمایل دارد یکی از این انگیزه ها تحریم آذربایجان توسط آمریکا است که به اعتقاد آذربایجان، اسرائیل می تواند آن را خنثی کند علاوه برآن خرید ادوات جنگی نیز یکی از این دلایل است که می تواند تهدیدی برای کشور ما محسوب شود از آن حیث که این کشورها به انباری از سلاحهای نظامی تبدیل می شوند.
اصولی متذکر شد: ارمنستان هم اگر چه به ظاهر ارتباطی با اسرائیل ندارد اما در بحث های زیر ساختی باهم همکاری دارند.
فریز کردن مناقشه از سر ناکارآمدی سازمانهای بین المللی است
یکی دیگر از اساتید دانشگاههای اردبیل در حوزه علوم سیاسی اظهار کرد:
فریز شدن در حقیقت پیامد ضعف سازمانها و نهادهای بین المللی است که برای جنگ سرد طراحی شده است چنانچه خود شورای امنیت در مورد ایران کاملا منفعل است .
امین نواختی مقدم تاکید کرد: فریزشدن مناقشه و قرار گرفتن آن در حالت نه جنگ و نه صلح از سر ناچاری و ناکارامدی سازمان های بین الملل است.اخیرا هر اتفاقی در هر منطقه ای می افتد اغلب تصمیم گیران و سیاست گذاران تمایل دارند در همان منطقه بماند و خواستار فرامنطقه ای شدن منازعات نیستند.
وی ادامه داد: ایران هم تاکید برفریز ماندن موضوع داشته و می خواهد این مسئله تبدیل به منازعه فرامنطقه ای نشود چرا که سازمان امنیت عملا عقیم و شورای امنیت دچار انفعال است.
نواختی مقدم خاطرنشان کرد: آذربایجان در درگیریهای اخیر حرکات مناسبی داشته و احتمالا در اینده دست بالا داشته باشد در واقع آذربایجان با آماده کردن بستر مناسب بیشتر به مناسبات و توان سیاسی خود اتکا کرده و می خواهد همزمان همه کشورها را در کنار خود حفظ کند.

تنظیم:فاطمه شکرزاده

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *