نزدیک به هیچ

نزدیک به هیچ

مرکز آمار ایران گزارش وضعیت تولید ناخالصی به تفکیک استانها را منتشر کرد که طبق آمار و ارقام موجود استان اردبیل با سهم ۱ درصدی خود از تولید ناخالص داخلی کشور بعد از ۲۴ استان و با سهمی برابر با استانهای زنجان و قم در رتبه های انتهایی (۲۵) این شاخص قرار گرفت.
به گزارش روزنامه برای اردبیل، مرکز آمار ایران گزارش وضعیت تولید ناخالصی به تفکیک استانها را منتشر کرد که طبق آمار و ارقام موجود در این گزارش پنج استان تهران، خوزستان، بوشهر، اصفهان و خراسان رضوی بیش از نیمی از تولید ناخالص داخلی کشور را در اختیار دارند و و علاوه برآن ۷۰ درصد تولید ناخالص داخلی کشور در اختیار ۱۰ استان است و ۳۰ درصد مابقی به بقیه استانها تعلق گرفته است.
در این بین استان تهران با ۲۲٫۱ درصد، استان خوزستان با ۱۴٫۸ درصد و استان بوشهر نیز با ۶ درصد بیشترین سهم در تولید ناخالص داخلی کشور را دارند و فاصله فاحشی بین این استانها و با سایر استانها در سهم مشارکت از جی دی پی وجود دارد و این آمار نشان از فاصله اقتصادی موجود بین این استانها با سایر مناطق کشور و هم چنین تمرکز گرایی و عدم برنامه ریزی صحیح در توزع امکانات اقتصادی در جای جای کشور دارد. در آمار منتشر شده استان اردبیل بعد از ۲۳ استان با سهم ۱ درصدی خود از تولید ناخالص داخلی کشور سهمی برابر با استانهای زنجان و قم دارد و رتبه پایین و سهم اندک اردبیل از مشارکت در جی دی پی علی رغم پتانسیل های بالقوه بالای موجود در این استان نشانگر وضعیت نامناسب اقتصادی اردبیل دارد.
تولید ناخالص داخلی چیست؟
تولید ناخالص داخلی یکی از مهم ترین متغیرهایی است که در تجزیه و تحلیل و ارزیابی های اقتصاد کلان استفاده می شود و برابر با کل ارزش ریالی محصولات نهایی تولید شده توسط واحدهای اقتصادی مقیم کشور در دئره زمانی معین (سالانه یا فصلی) است و از همین رو با مقایسه این آمار و میزان تولید استانها می توان به توان اقتصادی استانها در مقایسه با یکدیگر دست یافت و در واقع این متغیر یکی از شاخص های مهم برای سنجش رفاه جامعه و اقتصاد آن در مقایسه با اقتصاد سایر مناطق است.
بهتر است کمی به تعریف تولید ناخالص داخلی بپردازیم تا به اهمیت آن در تعیین وضعیت اقتصادی پی ببریم.
به طورکلی در اقتصاد کالا و خدمات به دو دسته کالا و خدمات واسطه ای و کالا و خدمات نهایی تقسیم بندی می شوند و کالاهای واسطه ای کالاهایی هستند که در فرآیند تولید قرار می گیرند و در نهایت تبدیل به کالاهای نهایی می شوند و اما کالاهای نهایی همانطور که از اسمشان پیداست به عنوان خدمات نهایی به مصرف کننده عرضه می شود و در طول فرآیند تولید وارد نمی شوند. در محاسبه تولید ناخالص داخلی ( جی دی پی) فقط کالاها و خدمات نهایی در نظر گرفته می شوند و برای مثال اگر یک قرض نان را به عنوان یک محصول نهایی که مستقیما به دست مصرف کننده می رسد در نظر بگیریم از مراحل تولیدی همانند گندم و آرد می گذرد و در محاسبه جی دی پی فقط محصول نهایی (نان) در نظر گرفته می شود.
حال اگر فرض کنیم که دو محصول نهایی نان و گوشت به ترتیب به صورت ۱۰۰۰ عدد و ۵۰۰ کیلو تولید شده باشد و ارزش محصول نهایی این دو به ترتیب ۲۰ و ۴۰ ریال باشد در این صورت ارزش تولید ناخالص داخلی برابر است با:
۱۰۰۰×۲۰=۲۰۰۰۰
۵۰۰×۴۰=۲۰۰۰۰
۲۰۰۰۰+۲۰۰۰۰=۴۰۰۰۰
و بدین ترتیب ارزش تولید ناخالصی ۴۰ هزار ریال خواهد بود و حال اگر در یک دوره زمانی معین سالانه یا فصلی قیمت کالاهای مذکور به ترتیب به ۲۵ و ۵۰ ریال تغییر باید در این صورت ارزش تولید ناخالصی برابر می شود با:
۲۵×۱۰۰۰=۲۵۰۰۰
۵۰×۵۰۰=۲۵۰۰۰
۲۵۰۰۰+۲۵۰۰۰=۵۰۰۰۰
و بدین ترتیب ارزش تولید ناخالصی با افزایش ۲۵ درصدی مواجه بوده و البته این رشد به دلیل افزایش قیمت محصولات بوده و رشدی در تولید محصولات مشاهده نمی شود و در این حالت اغلب برای حذف اثر قیمت گذاری از میزان تولید ناخالصی قیمتهای ثابت و پایه را در نظر می گیرند و در این صورت اگر نسبت به قیمت های ثابت رشدی داشته باشیم آن موقع می توان گفت رشدی در تولید ناخالصی اتفاق افتاده است.
۷۰ درصد درآمد کشور در اختیار ۱۰ استان
حال با توجه به تعریف گفته شده به اهمیت این شاخص در مقایسه وضعیت اقتصادی استانها با یکدیگر پی می بریم و در واقع ما با مطالعه این شاخص می خواهیم بدانیم که در یک بازه زمانی معین یکساله یا فصلی چه میزان کالا و خدمات نهایی در استان به فروش رسیده است که نشانگر پویایی و توان اقتصادی هر منطقه خواهد بود.
طبق آمار اعلام شده تولید ناخالص داخلی کشور در سال ۹۸ برابر با ۳۳۴۸ هزار میلیارد تومان بوده است و از آنجائیکه ۷۰ درصد آن توسط ۱۰ استان تهران، خوزستان، اصفهان، بوشهر، خراسان‌رضوی، فارس، آذربایجان‌شرقی، مازندران، البرز و کرمان رقم خورده بنابراین مبلغی در حدود ۲ هزار و ۲۸۲ هزار میلیارد تومان متعلق به این ۱۰ استان بوده و الباقی که شامل ۹۳۸ هزار میلیارد تومان می شود میزان تولید ناخالص داخلی ۲۱ استان باقی مانده را تشکیل می دهد و در این آمار میزان تولید ناخالص داخلی استان اردبیل در حدود ۳۲ هزار میلیارد تومان است که این رقم در سال ۹۷ در حدود ۲۴ هزار میلیارد تومان بود.
استخراج معدن کمترین سهم در تولید ناخالص داخلی استان اردبیل
بررسی آمار و ارقام منتشر شده نشان می¬دهد که سهم بخش کشاورزی اردبیل بیشترین تاثیر را در تولید ناخالص داخلی استان داشته به طوریکه سهم این بخش در سال ۹۸ به بیش از ۷ هزار میلیارد تومان رسیده و در این رقم در سال ۹۷ در در حدود ۵ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان بود و در کنار آن سهم بخش صنعت در استان اردبیل در حدود ۵ هزار میلیارد تومان است و البته بخش معدن با مقدار ۵۰ میلیارد تومانی کمترین سهم را در تولید ناخالص داخلی استان اردبیل داشته که نشانگر ضعف بسیار زیاد این حوزه در استان اردبیل دارد.
مقایسه این آمار استانی با میانگین کشوری و هم چنین سایر استانها نشانگر رتبه بسیار نازل اردبیل در تولید ناخالص داخلی کشور بوده و درحالیکه استان اردبیل یکی از مستعد ترین مناطق در بخش کشاورزی کشور است اما مقایسه ارقام این بخش در سهم از تولید ناخالص داخلی کشور با سایر استانها نشان می دهد که استان اردبیل با سهم حدود ۷ هزار میلیارد تومانی خود در این بخش بعد از استانهایی همانند کرمان، همدان، گیلان، آذربایجان غربی، آذربایجام شرقی، اصفهان و … در رتبه ۱۶ کشوری قرار دارد.
اما ذکر این نکته خالی از لطف نیست که آمار مذکور در مورد ۱۰ استان برتر در رنکینگ اقتصادی تولید ناخالص داخلی کشور نشان از رفاه و رونق اقتصادی در این مناطق نبوده و زیرا که رفاه اقتصادی بیشتر به توزیع عادلانه درآمد در بین مردم وابسته بوده که در آمار محاسبه نمی شود و این ارقام بیشتر نشاندهنده عدم توزیع مناسب و همگون امکانات و برنامه های اقتصادی در بین استانها است.
برای به دست آوردن درآمد سرانه کافی است که میزان رشد ناخالص داخلی را بر جمعیت هر منطقه تقسیم کرد و بدین ترتیب می توان فهمید که به ازای هر یک نفر چه مقدار کالا و خدمات تولید یا چه میزان درآمد حاصل شده است و این شاخص نیز یکی از شاخص های مهم برای به دست آوردن شکاف اقتصادی موجود در بین استانها است.
براساس آمارها، میانگین درآمد سرانه کل کشور با احتساب جمعیتی ۸۳٫۵ میلیون نفری در سال ۹۸ در حدود ۳۹ میلیون خواهد بود و طبق آمار اعلام شده ۷ استان تهران، یزد، بوشهر، کهگیلویه‌وبویراحمد، ایلام، خوزستان و مرکزی درآمد سرانه ای بالاتر از میانگین کشوری را دارند به‌طور دقیق‌تر بوشهر با درآمد سرانه‌ای ۱۶۲ میلیونی، خوزستان با ۱۰۰ میلیون و کهگیلویه‌وبویراحمد با ۹۷ میلیون تومان در رتبه‌های اول تا سوم درآمد سرانه کشور هستند. ایلام با ۶۷ میلیون، تهران با ۵۳ میلیون، یزد با ۴۹ میلیون و مرکزی با ۴۴ میلیون تومان درآمد سرانه در رتبه‌های بعدی قرار دارند و استان اردبیل نیز با درآمد سرانه حدود ۲۶ میلیون تومانی در رتبه های پایینی قرار داشته و این امر حاکی از بی عدالتی اقتصادی در بین تعدادی از استانها است.
استان اردبیل در مسیر صنعتی شدن قرار دارد/ رشد ۶ درصدی سهم بخش صنعت در تولید ناخالص داخلی استان
نوروزی مدیرکل امور اقتصادی و دارایی استان اردبیل ضمن اشاره به سهم یک درصدی اردبیل در تولید ناخالص داخلی کشور اظهار کرد: منظور از اینکه سهم استان اردبیل از تولید ناخالص داخلی کشوری یک درصد است این بوده که میزان مشارکت استان اردبیل در ایجاد زمینه های تولید به این میزان است و بدین معنا نیست که اردبیل رشد اقتصادی نداشته باشد.
وی افزود: از سال ۷۹ تا به امروز در استان اردبیل به فراخور فعالیت های صنعتی رشد سالیانه خوبی داشته و به لحاظ ایجاد ظرفیت های اقتصادی به خصوص در سالهای اخیر خوب عمل کردیم و بدین ترتیب سهم بخش صنعت استان از ۱۳ درصد به ۱۹ درصد افزایش یافته است.
مدیرکل امور اقتصادی و دارایی استان اردبیل تشریح کرد: افزایش ۶ درصدی سهم بخش صنعت استان اردبیل نشانگر وضعیت روبه رشد و صنعتی شدن این استان را دارد و در کنار آن سهم بخش خدمات نیز با افزایش ۲ درصدی مواجه بوده و به تبع آن با توجه به افزایش سهم استان در این دو بخش سهم بخش کشاورزی در تولید ناخالص داخلی کاهش یافته است.
کاهش سهم بخش کشاورزی به مفهوم عدم رشد در این بخش نیست
نوروزی ادامه داد: البته کاهش سهم استان در بخش کشاورزی به مفهوم عدم رشد در این بخش نبوده بلکه رشد بخش خدماتی و صنعتی در سالهای اخیر بیشتر از بخش کشاورزی بوده و جایگاه بخش صنعت و خدمات استان اردبیل ارتقا یافته است و هر چند در کلیت موضوع آنچنان رشدی نداشته ایم که بتوانیم سهم خود را در تولید ناخالص داخلی کشور افزایش داده و جایگاه خود را در این شاخص ارتقا دهیم.
وی بیان کرد: بنابراین طبق اقدامات انجام یافته در سالهای اخیر مسیر رشد و رونق تولید را خوب طی کرده ایم اما عدم ارتقای جایگاه و سهم یک درصدی ما از تولید ناخالص داخلی کشور نشانگر آن است که بقیه استانها نیز رشد بیشتری در سالهای اخیر داشته اند و از این رو ما نتوانسته ایم که جایگاه خود را از این سهم یک درصدی ارتقا دهیم.
لزوم ایجاد منطقه آزاد تجاری و صنعتی برای توسعه اقتصادی
مدیرکل امور اقتصادی و دارایی استان اردبیل ادامه داد: برای اینکه بتوانیم سهم خود را در تولید ناخالص داخلی کشور افزایش داده و جایگاه تاریخی خود را ارتقا دهیم باید رشد فزاینده و برنامه های منسجم وعملیاتی تر برای توسعه و رونق اقتصادی در استان داشته باشیم.
نوروزی با اشاره به راهکارهای توسعه اقتصادی و افزایش سهم در تولید ناخالص داخلی استان اردبیل تصریح کرد: براس دستیابی به یک توسعه پایدار و رشد مناسب در شاخص های اقتصادی بایستی پیشران های توسعه ای استان اردبیل پیشران های مداوم و پرشتاب باشد و برای مثال بهره مندی استان اردبیل از مزیت های منطقه آزاد تجاری و صنعتی و ایجاد این منطقه در شمال استان اردبیل می تواند به عنوان یک پیشران اقتصادی تاثیرگذار بود و در جذب سرمایه گذاران داخلی و خارجی نقش مهمی را ایفا کند.
در سالهای آتی جایگاه خود در کالبد اقتصادی کشور را ارتقا می دهیم
وی عنوان کرد: علاوه بر آن پروژه های بسیار مناسبی در بخش کشاورزی استان اردبیل در حال اجرا است که ایجاد شهرک گلخانه ای با هدف گذاری یک هزار و ۶۰۰ هکتار در دشت مغان، مهار آبهای مرزی و ارتقای سطح بهره وری آب در منطقه، بهره برداری توسعه اراضی پایاب سدهای احداثی و … از جمله پروژه های مهم و پیشران استان ما است که در چند سال آتی آثار مثبت آن را مشاهده خواهیم کرد.
نوروزی گفت: در طی دو و سه سال گذشته گام های بسیار خوبی برای توسعه اقتصادی استان اردبیل برداشته شده است که با اتمام این پروژه ها و بهره برداری از آن می توانیم جایگاه خود را در کالبد اقتصاد کشور ارتقا دهیم.
اقدامات مناسبی در بخش معدن انجام یافته است
ارژنگ عزیزی، معاون امور اقتصادی استانداری اردبیل اظهار کرد: وضعیت استان اردبیل در تولید ناخالص داخلی کشور در مقایسه با استانهای هم‌تراز نسبتا مناسب بوده و البته که جایگاه کنونی استان اردبیل رضایت بخش نیست و با توجه به پتانسیلهای موجود در استان اردبیل و اقدامات انجام یافته در سالهای اخیر شاهد بهبود جایگاه استان در تولید ناخالص داخلی کشور خواهیم بود.
وی افزود: برای بهبود وضعیت استان در بخش معدن از سال ۹۲ تا به امروز اقدامات مناسبی آغاز شده و به طوری که ایجاد ۴ پهنه معدنی سبلان قره سو، قزل اوزن و باغرو داغ از سالهای گذشته آغاز شده و مناطقی امیدبخش نیز شناسایی شده‌اند و در شهرستان مشگین شهر نیز یک پهنه معدنی جداگانه مورد مطالعه قرار دارد و شرکت سرمایه‌گذار آمادگی خود برای ایجاد صنایع معدنی را اعلام کرده و در مجموع با اقدامات انجام یافته و مطالعات و اکتشافات صورت گرفته شاهد بهبود جایگاه استان در تولید ناخالص داخلی کشور در این حوزه خواهیم بود.
عزیزی با اشاره به جایگاه استان اردبیل در حوزه کشاورزی بیان کرد: در حوزه کشاورزی استان اردبیل نیز شاید یکی از دلایل سهم کنونی استان اردبیل از تولید ناخالصی داخلی کشور در این بخش قیمت پایین محصولات تولیدی در استان اردبیل همانند سیب‌زمینی و یا قیمت پایین برخی از محصولات استراتژیک همانند گندم در سالهای اخیر باشد.
معاون اقتصادی استانداری اردبیل تصریح کرد: اما در سالهای اخیر اقدامات مناسبی در بخش صنعت استان اردبیل آغاز شده و در دست اقدام است که سبب توسعه اقتصادی استان خواهد شد و برای نمونه طرح توسعه آرتاویل تایر که انجام یافت و طی آن هم‌اکنون ۲۰ الی ۲۵ درصد کل نیاز داخلی کشور به انواع لاستیک از طریق این کارخانه تامین می‌شود و در کنار آن اجرای طرح‌هایی همانند کامیون‌سازی مشگین شهر، احداث ۶ واحد تولیدی شیرآلات در شهرستان گرمی، سرمایه‌گذاری در بخش داروهای گیاهی و شیمیایی و … نوید بخش اقدامات جهشی در بخش صنعت استان اردبیل است.
به گزارش خبرگزاری روزنامه برای اردبیل، آمار منتشر شده از تولید ناخالص داخلی کشور و هم چنین محاسبه درآمد سرانه استانها نشانگر آن است که استان اردبیل علی رغم پتانسیل های بالقوه در حوزه های مختلف اقتصادی اعم از کشاورزی، صنعتی و گردشگری اما هم چنان جزو استانهای ضعیف و کم برخوردار بوده و در مباحث کلان اقتصادی حرفی برای گفتن ندارد و امیدواریم که مسئولین امر با درک صحیح از شرایط موجود در استان و بیکاری جوانان و شرایط اقتصادی حاکم بر جامعه با توجه به ظرفیت های موجود در استان اردبیل برنامه ریزی های دقیقی برای توسعه اقتصادی و رشد تولید ناخالص داخلی استان داشته باشند.

گزارش:مهران عقلمند

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *