روند رو به کاهش سرانه مطالعه

روند رو به کاهش سرانه مطالعه

نتیجه بررسی های ۱۰ سال اخیر در استان اردبیل نشان داد :

در حالی عده ای از قلم بدستان و نویسندگان و دوستداران کتاب و فرهنگ نسبت به برنامه خندوانه و اظهارات خداداد عزیزی و فیروز کریمی عکس العمل نشان داده اند و خنده های رامبد جوان (به اظهارات عزیزی که گفته است مگر نویسنده ایرانی هم داریم و فیروز کریمی که دنبال صحبتهای خداداد عزیزی را گرفته و گفته است نویسندگان ایرانی از سر بیکاری است که می نویسند) را زیر سوال برده اند که اگر کسی نداند فکر می کند ما جماعت ایرانی کتاب از دستمان نمی افتد و مطالعه مان فراتر از وبگردی ها و گشتن در فضای مجازی و انباشت اطلاعات جسته و گریخته و ناقص در ذهنمان است.
به رغم تاکیداتی که از سوی فرهیختگان بر افزایش میزان مطالعه صورت می گیرد متاسفانه سرانه مطالعه در کشورما بسیار پایین است. درواقع منظور ازمطالعه ، خواندن کتابی است که سهم بسزایی در بالا بردن سطح آگاهی و فرهنگ جامعه دارند.


آمار درستی از سرانه مطالعه ارائه نمی شود
سرانه مطالعه در دنیا معیار مشخصی برای محاسبه‌ی میزان کتاب‌خوانی افراد جامعه است. متاسفانه عدم ارائه آمار دقیق و رسمی از سوی “مرکز آمار ایران” در مورد میزان کتاب‌خوانی و یا نرخ مطالعه در ایران باعث شده است که این رقم بین ۲ تا ۷۰ دقیقه برای هر فرد در نظر گرفته شود که اختلافی بسیار فاحش دارد.
همین آمارهای ضدونقیض، اعتبار صحت و درستی این محاسبات را زیر سؤال می‌برد. آمارهایی که نشان می‌دهد در خوش‌بینانه‌ترین حالت که نزدیک به محال است، سرانه مطالعه‌ی هر ایرانی ۷۰ دقیقه است، و در بدبینانه‌ترین حالت سرانه مطالعه را باید ۲ دقیقه در نظر گرفت. باید این واقعیت را پذیرفت که متأسفانه فرهنگ کتاب‌خوانی در وضعیت فعلی ایران وجود ندارد و تنها اقشار خاص جامعه، مطابق باسلیقه‌ی خود کتاب می‌خوانند.
با این وجود خیلی دور از ذهن نیست اگر در یک برنامه به ظاهرطنز شخصی مانند خدادادعزیزی نتواند نام سه نویسنده ایرانی را بیان کند. شاید اگراز ایشان نام پنج نویسنده مشهور جهانی را هم می پرسیدند نمی توانست به راحتی پاسخ گوید و کسی بر وی خرده نمی گیرد.
این موضوع نشانگر آن است که به رغم تخصیص بودجه های هنگفت برای رواج کتاب و کتابخوانی همچنان شعار گونه با آن برخورد شده وآن طور که باید موضوع مطالعه در جامعه نهادینه نگشته است.


روشهایی که برای ترویج این امر در پیش گرفته شده تاکنون موثر نبوده است
به نظر می رسد روشهایی که برای ترویج این امر در پیش گرفته شده است تاکنون موثر نبوده است به عنوان مثال کتاب خاصی به کارکنان یک اداره معرفی و در نهایت از آنان آزمون گرفته می شود و نمره کسب شده هم احتمالا در افزایش گروه و رتبه کارمند موثر اعلام می شود. اما کارمندان به جای مطالعه کتاب به نمره حاصل از آن زوم کرده و چندان تمایلی به مطالعه کتاب نشان نمی دهند.
این روش نمی تواند در ترویج امر کتابخوانی موثر بوده ودر افزایش سرانه آمار نقشی ایفا نماید. زمانی فرد فرد جامعه به مطالعه کتاب سوق پیدا خواهند کرد که این امر در بین خانواده ها و از اوان کودکی نهادینه شود.
گذشته از آن شناساندن نویسندگان موفق ایرانی جزو وظایفی است که متولیان فرهنگی جامعه به عهده دارند و اگر من شهروند ندانم که در شهرم یا کشورم چند نویسنده وجود دارد این خرده بر کسانی وارد می شود که نتوانسته اند آن طور که باید نویسندگان و آثار آنها را معرفی نمایند اگر چه طبق تحقیقات انجام شده مطالعه شرایط خاص خود را دارد و یکی از عوامل دخیل در آن وضعیت معیشتی و اقتصاد یک خانواده است و متاسفانه شرایط خانواده های ایرانی بخصوص در سالهای اخیر به لحاظ مالی بسیار ضعیف بوده است.
و نویسندگان ما که که آنقدر از تیغ سانسور وزارت ارشاد هراس دارند که به نوعی دچار خود سانسوری شده اند به نحوی که حتی در نوشتن دچار تعلل می شوند.


روند رو به کاهش سرانه مطالعه استان در ۱۰ سال اخیر
اما در استان اردبیل سرانه مطالعه طی ده سال گذشته چه تغییراتی به خود دیده است؟ مطابق اظهارات فرهمند امین مدیرکل کتابخانه های استان در سال ۹۱سرانه مطالعه در كشور با احتساب شاخص های مختلف، ۷۶دقیقه و در استان اردبیل ۷۹دقیقه بوده و میانگین مطالعه در اردبیل در شاخص های گوناگون اعم مطالعه كتب غیردرسی، نشریات و مطالعه مجازی بهبود یافته چنانچه علاقه مندی مردم به مطالعه در حال افزایش گزارش شده است.
پس از آن درسال ۹۳ داریوش سفیدی سرپرست کتابخانه های استان اظهار کرده است: با وجود اینکه استان اردبیل به استانی فرهنگ پرور شهره است اما وضعیت شاخص های مطالعاتی در آن در شان استان نیست.به گفته وی جمعیت عضو در کتابخانه های عمومی استان ۴٫۲ درصد از کل جمعیت استان است که ضرورت راه اندازی نهضت مطالعه مفید را تشدید می کند. با وجود اینکه استان اردبیل به استانی فرهنگ پرور شهره است اما وضعیت شاخص های مطالعاتی در آن در شان استان نیست.
وی گفته است: جمعیت عضو در کتابخانه های عمومی استان ۴٫۲ درصد از کل جمعیت استان است که ضرورت راه اندازی نهضت مطالعه مفید را تشدید می کند.
پس از آن رباب عزیز خانی مدیر کل کتابخانه های عمومی در سال ۹۷ با اشاره به اینکه سرانه مطالعه کتاب در کشور روزانه حدود ۷۹ دقیقه بوده و این میزان در استان اردبیل تنها ۱۰ دقیقه و حتی کمتر از این زمان گزارش شده است برگزاری برنامه‌های فرهنگی با محوریت کتاب و کتابخوانی را جزو اولویت اساسی بیان کرده و خواستار سرمایه‌گذاری کلان در این خصوص بوده است.
این در حالی است که در تماس با روابط عمومی کتابخانه های استان آمار دقیقی از این امر در استان ارائه نشده و در حال حاضر مشخص نیست که سرانه مطالعه در اردبیل در سالهای اخیر با همان روند کاهشی مواجه بوده است یا افزایش یافته است؟
آنچه که مهم است تاکید خانواده ها برای نهادینه کردن فرهنگ کتابخوانی است که می تواند نسلی آگاه و اندیشمند تحویل جامعه دهد و این مهم زمانی محقق می شود که پدر ها و مادر ها خود اهل مطالعه بوده و در افزایش سرانه این آمار نقشی داشته باشند.

گزارش: فاطمه شکرزاده

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *